Dawî dilopa baranê

 

Navê kitêbê: Dawî dilopa baranê

Nivîskar: Luqman Asihî

Weanxane: Pirtûkxana Xanî

Çapxane: Genc

Sala weşanê: 2016

Hejmara rûpelan: 154 

 

Romana Dawî dilopa baranê serhatîyeka hestşilqîner ya du evîndaran e û her du bi xwe çîroka xwe, bi kurdiyeka delal û xweşik vedgêrin.

Merdan û Befrînê her ji biçûkînîya xwe li dibistana gundî hez ji yekudu kiribû û wextê ew dibin pazde şazde salî, êdî evîna wan diçe qonaxeka dî û her du bi veşarkî li nav bax û bîstanan digehin yekûdu. Carekê herduyan xwe ji dibstanê vedizîbû û di şkeftekê da gehiştibûn hev û di himbêzîn hevûdu da bûn, wextê ku kesek bi navê ‌Hesenî bi ser wan da hilbû.

Hesen serbazekê leşkerê Sedamî bû û goya ji ber nivêja li mizgeftê ji serbazgehê dihat gundî û ji ber wê dîndarîya wî gundîyan gelek hez jê dikir. Demê Hesen wan herduyan di wê rewşê da dibîne, ew xwe ji wan êciz dike û gefê li wan dike ku dê biçe mizgeftê û bêje gundîyan ku wan herduyan zina kiriye. Ew Befrînê ji wê derê derdixe û li gel Merdanî diaxive û wî ditirsîne. Hesen dibêje Merdanî eger ew alîkarîya wî neke û ji wî ra zanyarîyan derbareyê pêşmergeyan û hatina wan bo nav gundî neîne, ew dê wê nihêniya wî û Befrînê li ber gundiyan aşkera bike û dê hetka wan be.

Vê çendê bandora xwe li rewşa herduyan kir û her du tirsiyan ku gundî bi sira wan bizanin û paşî û ji ber hindê Befrîn bihê kuştin û neyarî bikeve nav gundî. Evca wan êdî ji tirsa wî Hesenî xwe ji yekûdu dûr xist, lê evîna wan bo yekûdu qet ji berê kêmtir nebû.

Rojekê çekdarek bi tivenga xwe kefte nav gundî û fîşek berdane xelkî û dayika Merdanî ya li dikanê bû û hinek kesên dî hatin kuştin. Piştî wê bûyerê êdî Hesenê serbaz nediwêriya bihê gundî, lê rewşa gundîyan bi xwe jî tevlihev bû û bûne du cûn; yekî pştgirîya pêşmergeyan dikir û yê dî ya Hikûmetê. Babê Befrînê jî li aliyê hikûmetê bû û ew ji xwe ditirsiya û piştî demekî mala xwe ji gundî bar dike û li Mûsilê li mala dostekê xwe yê ereb binecih dibe.

Gelek mal ji gundî bar dikin û Merdan û babê xwe jî diçin Dihokê û ew paşî li wê derê dibe mamoste û herweha jî karê gulfiroşî û baxçevanîyê dike û ji ber evîna xwe bo Befrînê jinê naîne.

Babê Befrînê li Mûslê li destpêkê li dikana tirşîfiroşekî kar dike, lê piştî demekî ew dihê neçar kirin ku bibe çekdarê hikûmetê û wî dibin berokê şerî li hember Îranê û êdî jê venagere mal û goya di şerî da wenda bûye.

Rewşa Befrînê û dayika wê, piştî wendabûna babê Befrînê, hem ji alîyê nefsî û hem yê aborî ve gelek têk diçe û herçende xwedîyê xanîyî û jina wî gelek ji wan ra alîkar bûn, lê wan jî hewl da bi karê nexşandina dişdaşeyan debara xwe bikin. Herweha befrînê di ber ra hewil da ku tşitekî ji Merdanî û gundî bizane û hez dikir dîsan biçe gundî û li dû dildarê xwe bigerhe. Di wan heyaman da xudanê dikana dişdaşeyan Omerî gelek alîkarîya wan dikir û paşî daxwaza destê wê kir. Befrînê nedixwast ji bilî Merdanî şû bi çi kesê dî bike, lê ew xwe li wî bajêrê mezin dibîne bitenê û bêçar e û li dûmahîyê şû bi Omerî dike û wê kurek jê dibe û navê wî dike Merdan.

Omer gelek dewlemend e û ew ji ber hezkirina xwe ya ji bo Befrînê xanîyekî li Dihokê ava dike û dikanekê jî li wê derê vedike. Ew ji gulfiroşekî dixwaze ku jê ra kesekî peyda bike da baxê navmala wî çêbike. Merdan jî bi şehrezahîya xwe ya çêkirina baxçeyan li cem gulfiroşên Dihokê naskrî û cihê bawerîyê bû û gulfroş wî pêşniyaz dike.

Wextê Merdan diçe wê malê ji bo çêkirina baxê wan, kurekê biçûk ku navê wî jî Merdan e derîyî jê ra vedike. Diyar dibe ku dayika Merdanê biçûk û xudana wê malê Befrîn, hezkrîya wî ye.

Pşitî ew qas salên dûrîya ji yekûdu, ew careka dî dihên ba hev û em li dûmahîya vê romanê li ser vê dîdara van her du evîndaran û helwesta wan û mêrê Befrînê û encama dawîn dixwînin.

 

 

ناڤێ کتێبێ: داوی دلۆپا بارانێ

نڤیسکار: لوقمان ئاسیهی

وەشانخانە: پرتووکخانا خانی

چاپخانە: گەنج

سالا وەشانێ: ٢٠١٦

هەژمارا رووپەلان: ١٥٤

ڕۆمانا داوی دلۆپا بارانێ سەرهاتیەکا هەستشلقینەر یا دو ئەڤیندارانە و هەر دو ب خوە چیڕۆکا خوە ب کوردیەکا دەلال و خوەشک ڤەدگێڕن.

مەردان و بەفرینێ هەر ژ بچووکینیا خوە ل دبستانا گوندی حەز ژ یەکودو کربوو و وەختێ ئەو دبن پازدە شازدە سالی ئەڤینا وان دچت قۆناغەکا دی و هەر دو ب ڤەشارکی ل ناڤ باخ و بیستانان دگەهن یەکودو. جارەکێ هەردویان خوە ژ دبستانێ ڤەدزی بوو و د شکەفتەکێ دا گەهشتبوون هەڤ و د همبێزین هەڤودو دا بوون، وەختێ کو کەسەک ب ناڤێ ‌حەسەنی ب سەر وان دا هلبوو.

حەسەن سەربازەکێ لەشکەرێ سەدامی بوو و گۆیا ژ بەر نڤیژا ل مزگەفتێ ژ سەربازگەهێ دهات گوندی و ژ بەر وێ دیندارییا وی گوندییان گەلەک حەز ژی دکر. دەمێ حەسەن وان هەردویان د وێ ڕەوشێ دا دبینت خوە ژ وان عێجز دکت و گەفێ ل وان دکت کو دێ چت مزگەفتێ و بێژت گوندیان کو وان هەردویان زنا کریە. ئەو بەفرینێ ژ وێ دەرێ دەردئێخت و ل گەل مەردانی دئاخڤت و وی دترسینت. حەسەن دبێژت مەردانی ئەگەر ئەو ئالیکاریا وی نەکت و ژ وی ڕا زانیاریان دەربارەیێ پێشمەرگەیان و هاتنا وان بۆ ناڤ گوندی نەئینت، ئەو دێ وێ نهێنییا وی و بەفرینێ ل بەر گوندیان ئاشکرا بکت و دێ هەتکا وان بت.

ڤێ چەندێ باندۆرا خوە ل ڕەوشا هەردویان کر و هەردو ترسیان کو گوندی ب سڕا وان بزانن و پاشی ژ بەر هندێ بەفرین بهێت کوشتن و نەیاری بکەڤت ناڤ گوندی. ئەڤجا وان ئێدی ژ ترسا وی حەسەنی خوە ژ یەکودو دوور خست، لێ ئەڤینا وان بۆ یەکودو قەت ژ بەرێ کێمتر نەبوو.

ڕۆژەکێ چەکدارەک ب تڤەنگا خوە کەفتە ناڤ گوندی و فیشەک بەردانە خەلکی و دەیکا مەردانی یا کو ل دکانێ بوو و هندەک کەسێن دی هاتن کوشتن. پشتی وێ بوویەرێ ئێدی حەسەنێ سەرباز نەدوێریا بهێت گوندی، لێ رەوشا گوندییان ب خوە ژی تەڤلهەڤ بوو و بوونە دو جوون، یەکی پشتگرییا پێشمەرگەیان دکر و یێ دی یا حکوومەتێ. بابێ بەفرێنێ ژی ل ئالیێ حکوومەتێ بوو و ئەو ژ خوە دترسیا و پشتی دەمەکی مالا خوە  ژ گوندی بار دکت و ل مووسلێ ل مالا دۆستەکێ خوە یێ عەرەب بنەجهـ دبت.

گەلەک مال ژ گوندی بار دکن و مەردان و بابێ خوە ژی دچن دهۆکێ و ئەو ل وێ دەرێ پاشی دبت مامۆستە و هەروەها ژی کارێ گولفرۆشی و باخچەڤانیێ دکت و ژ بەر ئەڤینا خوە بۆ بەفرینێ ژنێ نائینت.

بابێ بەفرینێ ل مووسلێ ل دەستپێکێ ل دکانا ترشیفرۆشەکی کار دکت، لێ پشتی دەمەکی ئەو دهێت نەچار کرن کو ببت چەکدارێ حکوومەتێ و وی دبن بەرۆکێ شەری ل هەمبەر ئیرانێ و ئێدی ژێ ڤەناگەرت مال و گۆیا د شەری دا وەندا بوویە.

ڕەوشا بەفرینێ و دایکا وێ، پشتی وەندابوونا بابێ بەفرینێ، هەم ژ ئالییێ نەفسی و هەم یێ ئابۆری ڤە گەلەک تێک دچت و هەرچەندە خودانێ خانییی و ژنا وی گەلەک ژ وان ڕا ئالیکار بوون، لێ وان ژی هەول دا ب کارێ نەخشاندنا دشداشەیان دەبارا خوە بکن. هەروەها بەفرینێ د بەر ڕا هەول دا کو تشتەکی ژ مەردانی و گوندی بزانە و حەز دکر بچت ڤە گوندی و ل دلدارێ خوە بگەرهت. د وان هەیامان دا خودانێ دکانا دشداشەیان ئۆمەری گەلەک ئالیکارییا وان دکر و پاشی داخوازا دەستێ وێ کر. بەفرینا کو نەدخواست ژ بلی مەردانی شوو ب چ کەسێ دی بکت، خوە ل وی باژێرێ مەزن دبینت بتەنێ و بێچارە و ل دووماهیێ شوو ب ئۆمەری دکت و وێ کورەک ژێ دبت و ناڤێ وی دکت مەردان.

ئۆمەر گەلەک دەولەمەندە و ئەو ژ بەر حەزکرنا خوە یا ژ بۆ بەفرینێ خانییەکی ل دهۆکێ ئاڤا دکت و دکانەکێ ژی ل وێ دەرێ ڤەدکت. ئەو ژ گولفرۆشەکی دخوازت کو ژێ ڕا کەسەکی پەیدا بکت دا باغێ ناڤمالا وی چێبکت. مەردان ژی ب شەهرەزاهییا خوە یا چێکرنا باغچەیان ل جەم گولفرۆشین دهۆکێ ناسکری و جهێ باوەرییێ بوو و گولفرۆش وی پێشنیاز دکت.

 وەختێ مەردان دچت وێ مالێ بۆ چێکرنا باغێ وان، کورەکێ بچووک کو ناڤێ وی ژی مەردانە دەرگەهی ژێ را ڤەدکت. دیار دبت کو دایکا مەردانێ بچووک و خودانا وێ مالێ بەفرین، حەزکرییا وی یە. پشتی ئەو قاس سالێن دوورییا ژ یەکودو، ئەو جارەکا دی دهێن با هەڤ و ئەم ل دووماهییا ڤی ڕۆمانێ ل سەر ڤێ دیدارا ڤان هەر دو ئەڤینداران و هەلوەستا وان و مێرێ بەفرینێ و ئەنجاما داوین دخوینن.

 

Esara

Navê ktêbê: Esara

Nvîskar: Dalya Ferhan Cefer

Weşanxane: (Berg1, Cizîrî. Berg2, Nivîskar)

Çapxane: (Berg1, Cizîrî, Dihok. Berg2, Tehran, Îran)

Sala weşanê: (Berg1, 2020. Berg2, 2021)

Hejmara rûpelan: (Berg1, 248. Berg2, 206)

 

Romana Esara li ser evîn, jiyan û danustandinên gencan li gel yekudu û bi dorhîla xwe ra ye. Ev serhatî evîndarîya du kur û du kiçan vedigêre, lê bê xwandina berga duyem mirov baş di naveroka berga yekem da nagehe, lewma, min herdu dane serhev.

Vîngarya xwandekara zanîngehê ye û ew di berçavkirina hestên xwe da şermîn e û dilê wê dikeve Pirodoyî, ku di heman klasa wê da ye. Pirodo jî hez jê dike, lê babê wî jê ra gotiye ku wî hevjînek jê ra peyda kiriye û divê hevjîna wî ew be ya ku bab jê ra hildibijêre. Pirodo ji babê pirsiyar nake ka ew kiç kî ye û li gel xwe biriyarê dide ku Vîngarya bibe jina wî û ew bi alîkariya hevala xwe Zûyê planekê dadrêjin ku ew pê bişêt dayik û babê xwe neçar bike ku Vîngaryayê jê ra bixwazn û ew bibe jina wî. Lê haya Vîngaryayê bi xwe ji vê plana Pirodoyî û şûkirinê nîne û Pirodoyî biryara xwe bê wergirtina dîtina Vîngaryayê daye.

Pirodo û Zû li gor plana xwe Vîngaryayê li tirimbêlê siyar dikin û paşî wê bi tiryakê bêhiş dikin û dibin malekê û wê li ser textekî radizînin. Vîngaryayê di wî heyamî da hişê xwe bi hemî ve ji dest nedaye, herçende ew naaxive û nalive, lê ew dibîne ku Pirodo wê bi destê xwe radike û li ser textî radizîne û serinşîvî wê dibe û ew herweha xwînê jî dibîne. Evca ew hizir dike ku Pirodoyî û bi hevkariya Zûyê destdirêjî kiriye ser wê, lê di rastiyê da Pirodoyî mebesteka dî hebû û wî destdirêjî nekiriye ser wê.

Pirodo destê xwe birîndar dike û xwîna wê birînê dirêje ser wî textî û xwe li gel Vîngaryayê li ser wî textî wêne û fîlm dike. Ew paşî wê bi wê bêhişîyê ve dibe nexweşxaneyê û li cem doktorekê nas raporeka sexte çêdikin ku qaşo destdirêjî bo ser Vîngaryayê hatiye kirin. Pirodo wan hemî wêne û fîlm û belgeyan dibe nik dayik û babê xwe û dibêje wan ku wî destdirêjî kiriye ser wê kiçê û eger ew neçin xwazgînîyên wê, ew dê bi xwe biçe û bêje polîs û dadgehê ka wî çi kiriye û ew dê li ser wê bihêt sizadan û zîndan kirin. Dayik û bab jî naxwazin navê wan bihêt kirêt kirin û ew li ser daxwaza wî razî dibin û diçin xwazgînîyên kiçê, lê çi kesî ev hemî bo Vîngaryayê negotiye û ew dûmahiya hemiyan û piştî bûyerekê bi vê rastiyê dizane.

Paşî diyar dibe ku ew kiça babê Pirodoyî înyet bû jê ra bixwaze û Pirodoyî pirsiyar jê nekiribû ka ew kî ye, her ew Vîngarya bi xwe bû.

Li gel çîroka Vîngaryayê serhatiyeka dî jî di heman demî da dihêt vegêran, ew jî evîna Xamînosî bo Êlyusayê û dûmahiya wê ya sernekeftî ye.

Yek ji peyamên ku di vê romanê da bêhtir hest pê dihêt kirin ew e ku dijminahîya dînî û dûratîya ji xudê jêderên hemî nexweşiyên civakî û exlaqî û abûrî ne û dîn xilasker e.  

 

 

ناڤێ کتێبێ: ئەسارا

نڤیسکار: دالیا فەرحان جعفر

وەشانخانە: (بەرگ١، جزیری، بەرگ ٢،  نڤیسکار)

چاپخانە: (بەرگ١، جزیری، دهۆک. بەرگ٢،  تەهران، ئیران)

سالا وەشانێ: (بەرگ١،  ٢٠٢٠.  بەرگ٢،   ٢٠٢١)

هەژمارا رووپەلان: (بەرگ١، ٢٤٨. بەرگ٢، ٢٠٦)

 

ڕۆمانا ئەسارا ل سەر ئەڤین، ژیان و دانوستاندنێن گەنجان ل گەل یەکودو و ب دۆرهيلا خوە ڕا یە. ئەڤ سەرهاتی ئەڤیندارییا دو کور و دو کچان ڤەدگێرت، لێ بێ خواندنا بەرگا دویەم مرۆڤ باش د ناڤەرۆکا بەرگا یەکەم دا ناگەهت. لەوما، من هەردو دانە سەرهەڤ.

ڤینگاریا خواندەکارا زانینگەهێ یە و ئەو د بەرچاڤکرنا هەستێن خوە دا شەرمینە و دلێ وێ دکەڤت پرۆدۆیی، کو د هەمان کلاسا وێ دا یە. پرۆدۆ ژی حەز ژێ دکت، لێ بابێ وی ژێ ڕا گۆتیە کو وی هەڤژینەک ژێ ڕا پەیداکریە و دڤیت هەڤژینا وی ئەو بت یا کو باب ژێ ڕا هلدبژێرت. پرۆدۆ ژ بابێ خوە پرسیار ناکت کا ئەو کچ کی یە و ل گەل خوە بریارێ ددت کو ڤینگاریا ببت ژنا وی و ئەو ب ئالیکاریا هەڤالا خوە زوویێ پلانەکێ دادرێژت کو پێ بشێت دایک و بابێ خوە نەچار بکت کو ڤینگاریایێ ژێ ڕا بخوازن و ئەو ببت ژنا وی. لێ هایا ڤینگاریایێ ب خوە ژ ڤێ پلانا پرۆدۆیی نینە و پرۆدۆیی بریارا خوە بێ وەرگرتنا دیتنا ڤینگاریایێ دایە.

پرۆدۆ و زوو ل گۆر پلانا خوە ڤینگاریایێ ل ترمبێلێ سیار دکن و پاشی وێ ب تریاکێ بێهش دکن و دبن مالەکێ و وێ ل سەر تەختەکی رادزینن. ڤینگاریایێ د وی هەیامی دا هشێ خوە ب هەمی ڤە ژ دەست نەدایە، هەرچەندە ئەو نائاخفت و نالڤت، لێ ئەو دبینت کو پرۆدۆ وێ ل سەر تەختی رادزینت و سەرنشیڤی وێ دبت و ئەو هەروەها خوینی ژی دبینت و هزر دکت کو پرۆدۆیی ب هەڤکاریا زوویێ دەستدرێژی کریە سەر وێ، لێ د راستیێ دا پرۆدۆیی مەبەستەکا دی هەبوو و وی دەستدرێژیێ نەکریە سەر وێ.

پرۆدۆ دەستێ خوە برریندار دکت و خوێنا وێ برینێ ل سەر تەختی درێژت و خوە ل گەل ڤینگاریاێ ل سەر وی تەختی وێنە و فیلم دکت. پاشی وێ د وێ رەوشا وێ یا بێهشییێ دا دبت نەخوەشخانەیێ و ل جەم دکتۆرەکێ ناس راپۆرەکێ چێدکن کو قاشۆ دەستدرێژی بۆ سەر ڤینگاریایێ هاتیە کرن. پرۆدۆ ڤان هەمی وێنە و فلم و بەلگەیان دبت بۆ نک دایک و بابێ خوە و دبێژت وان  کو وی دەستدرێژی کریە سەر ڤێ کچێ و ئەگەر ئەو نەچن خوازگینیێن وێ، ئەو دێ ب خوە چت بێژت پۆلیسان و دادگەهێ کا وی چ کریە و دێ ل سەر وێ بهێت سزادان و زیندانکرن. دایک و باب ژی ناخوازن ناڤێ وان بێهت کرێت کرن و ل سەر داخوازا وی رازی دبن و دچن خوازگینیێن کچێ، لێ چ کەسی ئەڤ هەمی بۆ ڤینگاریایێ نەگۆتیە و ئەو دووماهیا هەمیان و پشتی بوویەرەکێ ب ڤێ راستیێ دزانت.

پاشی دیار دبت کو ئەو کچا بابێ پرۆدۆیی ئینیەت بوو ژێ ڕا بخوازت و پرۆدۆیی پرسیار ژێ نەکربوو کی یە، هەر ئەو ڤینگاریا ب خوە بوو.

ل گەل چیرۆکا ڤینگاریایێ سەرهاتیەکا دی ژی د هەمان دەمێ دا دهێت ڤەگێران، ئەو ژی ئەڤینا خامینۆسی بۆ ئێلیوسایێ و دووماهیا وێ یا سەرنەکەفتی یە.

یەک ژ پەیامێن کو دڤی ڕۆمانێ دا بێهتر هەست پێ دهێت کرن ئەوە کو دژمناهیا دینی و دووراتیا ژ خودێ ژێدەرێن هەمی نەخوەشیێن جڤاکی و ئەخلاقی و ئابووری نە و دین خلاسکەرە.   

Dûmahîk dîdar

Navê kitêbê: Dûmahîk dîdar
Nivîskar: Sîpel Xalid
Weşanxane: Cizîrî
Çapxane: li Tehranê
Sala weşanê: 2020
Hejmara rûpelan: 222

Nakokiyên di navbera dayûbaban da û kartêkirina wan li ser zarokan û derûniya wan ji rexekê ve û ji rexê dî ve li ser dayûbaban, mijara serekî ya vê romanê ye.

Dayûbabên Rukanî nemane û ew li nik bapîrê xwe ye. Ew rojekê, ji bo înana wêneyên ku hevalê wî ji derve di nameyekê da jê ra hinartine, çû postexaneyê. Ew li ber dergehî rastî kiçeka xemgîn û perîşan dibe ku ji postexaneyê derdikeft.

Ew li hundurê postexaneyê nameya xwe ji karmendekî distîne, lê dema wê vedike dibîne ku ew ne ya wî ye, lê ew ya kiçekê ye bi navê Arû. Ew kiç tê da xatra xwe ji dayika xwe dixwaze û Rukan di wê xatirxwestinê da hestên xwekuştinê dibîne.

Yê karmend daxwaza lêborînê jê dike ku wî nameya wê kiça ku berî nuke ji nik wan derkeftî înabû, bi şaşî da wî. Wextê Rukan têdigehe ku name ya wê kiça perîşan e, ya li ber dergehî dîtibû, ew nameyê dibe, zû derdikeve û dide pey kiçê.

Ew wê li serê girekê bilind dibîne û li ber bû xwe ji wê bilindahiyê bavêje xwarê û xwe bikuje, lê Rukan şiya rê li ber wê bûyerê bigire û nehêle ew jiyana xwe bi dûmahî bîne.

Êdî Rukan dikeve dû kiçê û rastiya serhatiya wê û kiç jî li gel wextî baweriya xwe dideyê û çîroka xwe li gel babê ku ji dayika wê cuda bûye û tadariyê lê dike û xebata dayikê ji bo vegerandina wê, jê ra dibêje.

Babê Arûyê Ferhad nahêle kiç dayika xwe Zeynebê bibîne û dadgeh jî dîtina kiçê li dayikî qedexe dike. Kiç li bendê ye bibe 18 salî da vegere cem dayika xwe. Lê dema ew dibe 18 salî bab gefa kuştina dayikê li kiçê dike, eger ew wê bibîne. Kiç ji bo parastina dayika xwe neçar dibe babê hilbijêre û li nik wî bimîne û xwe dûr ji dayikê bigire.

Lê dema ku Ferhad ji bo bêhtir êşandina dayikê, bi dizî ve mala xwe dibe gundî, Zeyneb û Rukan pê dizanin û diçin gundî bo înana kiçê. Ferhad bi tivengê dihê telba wan û dema guleyê berdide Zeynebê, kiç xwe dihavêje ber û dihê kuştin. Rukan ditingije û tivengê ji destê Ferhadî diîne derê û Ferhadî dikuje.

Rukan bi deh salan bi sûca kuştinê dihê sizadan û wextê piştî deh salan ji zîndanê derdikeve, em dibînin ew diçe ser gora Arûyê û paşî diçe mala nexweşên derûnî bo seredana Zeynebê.

 

ناڤێ کتێبێ: دووماهیک دیدار

نڤیسکار: سیپه‌ل خالد

وه‌شانخانه‌: جزیری

چاپخانه‌: ل ته‌هرانێ

سالا وه‌شانێ: ٢٠٢٠

هه‌ژمارا ڕووپه‌لان: ٢٢٢

 

ناکۆکیێن د ناڤبه‌را دایووبابان دا و کارتێکرنا وان ل سه‌ر زارۆکان و ده‌روونیا وان ژ رەخەکی ڤە و ژ رەخێ دی ڤە ل سەر دایوبابان، مژارا سه‌ره‌کی یا ڤێ ڕۆمانێ یە.‌

دایووبابێن ڕوکانی نه‌مانه‌ و ئه‌و ل نک باپیرێ خوه‌ یه‌.ئەو ڕۆژه‌کێ، ژ بۆ ئینانا وێنه‌یێن کو هه‌ڤالێ وی ژ ده‌رڤه‌ د نامه‌یه‌کێ دا ژێ ڕا هنارتنه‌، چوو پۆسته‌خانه‌یێ. ئه‌و ل به‌ر ده‌رگه‌هی ڕاستی کچه‌کا خه‌مگین و په‌ریشان دبت کو ژ پۆسته‌خانه‌یێ ده‌ردکه‌فت.

ئه‌و ل هوندورێ پۆسته‌خانه‌یێ نامه‌یا خوه‌ ژ کارمه‌نده‌کی دستینت، لێ ده‌ما وێ ڤه‌دکت دبینت کو ئه‌و نه‌ یا وی یه‌، لێ ئه‌و یا کچه‌کێ یه‌ ب ناڤێ ئاروو. ئه‌و کچ تێ دا خاترا خوه‌ ژ دایکا خوه‌ دخوازت و ڕوکان د وێ خاترخواستنێ دا هه‌ستێن خوه‌کوشتنێ دبینت.‌

یێ کارمه‌ند داخوازا لێبۆرینێ ژێ دکت کو وی نامه‌یا وێ کچا کو به‌ری نوکه‌ ژ نک وان ده‌رکه‌فتی ئینابوو، ب شاشی دا وی. وه‌ختێ ڕوکان تێدگه‌هت کو نامه‌ یا وێ کچا په‌ریشانه‌، یا ل به‌ر ده‌رگه‌هی دیتبوو، ئه‌و نامه‌یێ دبت‌، زوو ده‌ردکه‌ڤت‌ و ددت په‌ی  کچێ.

ئه‌و وێ ل سه‌رێ گره‌کێ بلند دبینت و ل به‌ر بوو خوه‌ ژ وێ بلنداهیێ باڤێژت‌ خوارێ و خوه‌ بکوژت، لێ ڕوکان شیا ڕێ ل به‌ر وێ بوویه‌رێ بگرت و نه‌هێلت ئه‌و ژیانا خوه‌ ب دووماهی بینت.‌

ئێدی ڕوکان دکه‌ڤت دوو کچێ و ڕاستیا سه‌رهاتیا وێ و کچ ژی ل گه‌ل وه‌ختی باوه‌ریا خوه‌ ددتێ و چیرۆکا خوه‌ ل گه‌ل بابێ کو ژ دایکا وێ جودا بوویه‌ و تەعداریێ لێ دکت و خه‌باتا دایکێ ژ بۆ ڤه‌گه‌راندنا وێ، ژێ ڕا دبێژت.‌

بابێ ئاروویێ فه‌رهاد ناهێلت کچ دایکا خوه‌ زه‌ینه‌بێ ببینت و دادگه‌هـ ژی دیتنا کچێ ل دایکی قه‌ده‌خه‌ دکت. کچ ل به‌ندێ یه‌ ببت ١٨ سالی دا ڤه‌گه‌رت جه‌م دایکا خوه‌. لێ ده‌ما ئه‌و دبت ١٨ سالی باب گه‌فا کوشتنا دایکێ ل کچێ دکت، ئه‌گه‌ر ئه‌و وێ ببینت. کچ ژ بۆ پاراستنا دایکا خوه‌ نه‌چار دبت‌ بابێ هلبژێرت و ل نک وی بمینت و خوە دوور ژ دایکێ بگرت.‌

لێ ده‌ما کو فه‌رهاد ژ بۆ بێتر ئێشاندنا دایکێ، ب دزی ڤه‌ مالا خوه‌ دبت گوندی، زه‌ینه‌ب و ڕوکان پێ دزانن و دچن گوندی بۆ ئینانا کچێ. فه‌رهاد ب تڤه‌نگێ دهێت ته‌لبا وان و ده‌ما گوڵه‌یێ به‌رددت زه‌ینه‌بێ، کچ خوه‌ دهاڤێژت به‌ر و دهێت کوشتن. ڕوکان دتنگژت و تڤه‌نگێ ژ ده‌ستێ فه‌رهادی دئینت‌ ده‌رێ و فه‌رهادی دکوژت.‌

ڕوکان ب ده‌هـ سالان ب سووجا کوشتنێ دهێت سزادان و وه‌ختێ پشتی ده‌هـ سالان ژ زیندانێ ده‌ردکه‌ڤت، ئه‌م دبینن ئه‌و دچت‌ سه‌ر گۆرا ئاروویێ و پاشی دچت مالا نه‌خوه‌شێن ده‌روونی بۆ سه‌ره‌دانا زه‌ینه‌بێ.

Ava mezin (demê ku masiyên xwe têhnî dihêlit)

Navê kitêbê: Ava mezin (demê ku masiyên xwe têhnî dihêlit)
Nivîskar: Sebrî Silêvaneyî
Weşanxane: Wezareta rewşenbîrî
Çapxane: li Silêmaniyê
Sala weşanê: Çapa yekê 2004
Hejmara rûpelan:

Qesrê gundek e bi rex Ava mezin ve, pirî jiyan, hevbeşî û hevdijî, xewn û hîvî, keyf û tirs û di nava van hemiyan da gelek tişt di nav malbata Ebab bekirî û nas û dorhêla wî da diqewimin.

Roman bi wê dest pê dike ku Bazîxa kiça Ebabekirî naxwaze şû bi pismamê xwe Zahirî bike, lê Zahir gefa li babê wê dike ku wî bikuje eger Bazîxa nebe jina wî. Ebabekir di navbera zilma birazayî û axiftinên xelkî de ya birazayî hildibijêre û Bazîxayê dide Zahirî. Dema mirov li gel serhatiyê berdewam dibe dibîne ku Zahir piştî zewaca bi Bazîxayê ra dihê guhorîn û dibe kesekê nerm û mirovşirîn. Ew di dema hatina leşkerê Îraqê da bo ser gundê wan û ji bo parastina xelkê xwe, li gel Fermanî şerî li dijî wan dike û Bazîxa xwe bi wê mêrxasiya wî serbilind dibîne û ew ji Zahirî ra ji her tiştî giringtir bû.

Ev parçeyeka biçûk e ji serhatiyeka dirêj ya ku di nav xwe da gelek çîrokên din dihewîne. Ev hemî jî di nîverasta salên heftêyan da çêdibin, dema serhildana başûrê Kurdistanê piştî lihevhatina Cezayîrê di 1975ê de setimî û leşkerê Îraqê ber bi wan dever û gundan ve dihê, yên ku azad bûn û di bin desthilata pêşmergeyan da bûn.

Ji nav serhatiyên di vê romanê da hatine behiskirin ji bo nimûne ya Mela Teyibî û ka bo ci gund bi navê Qesra Mela Teyibî hatiye binavkirin. Serhatiya Fermanî û evîna wî bo Firînê û çawa kuştina babê wî ji aliyê leşkerê îraqî ve kar kir ser derûniya wî. Çîroka Şêxmûsê êzidî, evîna wî bo Zuleyxayê û rawestiyana babê wî li dijî evîna wan û ka encam çi bû. Haciyê Pîrozê û bandora qelsiya wî li ser peywendiya wî bi jina wî ra. Herweha ka çawa Evdiyê diz tobe dike û dibe Şêx Evdillayê Mişextî û hêj.

 

 

ناڤێ کتێبێ: ئاڤا مەزن (دەمێ کو ماسیێن خوە تێهنی دهێلت)

نڤیسکار: سەبری سلێڤانەیی

وەشانخانە: وەزارەتا رەوشەنبیری

چاپخانە: ل سلێمانیێ

سالا وەشانێ: چاپا یەکێ ٢٠٠٤

هەژمارا رووپەلان:

 

قه‌سرێ گونده‌که‌ ب ڕه‌خ ئاڤا مه‌زن ڤه‌، پری ژیان، هه‌ڤبه‌شی و هه‌ڤدژی، خه‌ون و هیڤی، که‌یف و ترس و د ناڤا ڤان هه‌میان دا گه‌له‌ک تشت د ناڤ مالباتا عه‌بابه‌کری و ناس و دۆرهێلا وی دا دقه‌ومن.

ڕۆمان ب وێ ده‌ست پێ دکت کو بازیغا کچا عه‌بابه‌کری ناخوازت شوو ب پسمامێ خوه‌ زاهری بکت، لێ زاهر گه‌فا ل بابێ وێ دکت کو وی بکوژت ئه‌گه‌ر بازیغا نه‌بت‌ ژنا وی. عه‌بابه‌کر د ناڤبه‌را زلما برازایی و ئاخفتنێن خه‌لکی دا یا برازایی هلدبژێرت و بازیغایێ ددت زاهری. ده‌ما مرۆڤ ل گه‌ل سه‌رهاتیێ به‌رده‌وام دبت دبینت‌ کو زاهر پشتی زه‌واجا ب بازیغایێ ڕا دهێت گوهۆرین و دبت‌ که‌سه‌کێ نه‌رم و مرۆڤشرین. ئه‌و د ده‌ما هاتنا له‌شکه‌رێ عیراقێ دا بۆ سه‌ر گوندێ وان و ژ بۆ پاراستنا خه‌لکێ خوه‌، ل گه‌ل فه‌رمانی شه‌ری ل دژی وان دکت‌ و بازیغا خوه‌ ب وێ مێرخاسیا وی سه‌ربلند دبینت و ئه‌و ژ زاهری ڕا ژ هه‌ر تشتی گرنگتر بوو.

ئه‌ڤ پارچه‌یه‌کا بچووکه‌ ژ سه‌رهاتیه‌کا درێژ یا کو د ناڤ خوه‌ دا گه‌له‌ک چیرۆکێن دی دحه‌وینت. ئه‌ڤ هه‌می ژی د نیڤه‌راستا سالێن حه‌فتێیان دا چێدبن، ده‌ما سه‌رهلدانا باشوورێ کوردستانێ، پشتی لهه‌ڤهاتنا جه‌زائیرێ د ١٩٧٥ێ دا سه‌تمی و له‌شکه‌رێ عیراقێ به‌ر ب وان ده‌ڤه‌ر و گوندان ڤه‌ دهێت، یێن کو ئازاد بوون و د بن ده‌ستهلاتا پێشمه‌رگه‌یان دا بوون.

ژ ناڤ سه‌رهاتیێن د ڤێ ڕۆمانێ دا هاتنه‌ به‌حسکرن ژ بۆ نموونه‌ یا مه‌لا ته‌یبی و کا بۆ ج گوند ب ناڤێ قه‌سرا مه‌لا ته‌یبی هاتیه‌ بناڤکرن. سه‌رهاتیا فه‌رمانی و ئه‌ڤینا وی بۆ فرینێ و چاوا کوشتنا بابێ وی ژ ئالیێ له‌شکه‌رێ عیراقی ڤه‌ کار کر سه‌ر ده‌روونیا وی. چیرۆکا شێخمووسێ ئێزدی، ئه‌ڤینا وی بۆ زوله‌یخایێ و ڕاوه‌ستیانا بابێ وی ل دژی ئه‌ڤینا وان و کا ئه‌نجام چ بوو. حاجیێ پیرۆزێ و باندۆرا قه‌لسیا وی ل سه‌ر په‌یوه‌ندیا وی ب ژنا وی ڕا. هه‌روه‌ها کا چاوا عه‌ڤدیێ دز تۆبه‌ دکت‌ و دبت شێخ عه‌ڤدڵایێ مشه‌ختی و هێژ.

Koço, fermana reş

Navê kitêbê: Koço, fermana reş
Nivîskar: Hesen Îbrahîm
Weşanxane:
Çapxane: Rojhelat li Hewlêrê
Sala weşanê: 2019
Hejmara rûpelan:

Romana Koço karesata êzidiyan, komkujiyên ku sala 2014ê di derheqê wan da li Şengalê û gundewarên wê hatibûn kirin, wêne û berçav dike.

Daişî êrişê dikin ser Şengalê û gundewarên wê bi armanca qirkirina êzidiyan û êzidîxaneyê. Mêran dikujin, jin û zaroyan digirin û bi xwe ra dibin, ew zordarî, destdirêjî û kirêtiyên mezin dikin. Xelkên ku ji destên wan xilas bûn, berê xwe dan wan cihên ku daiş negehiştibûyê û ji wan jî çiyayê Şengalê.

Yên gehiştine çiyayî jî, tevî birînên xwe yên laşî û derûnî, li gel tirs û bêhêvîbûnê rastî birs û têhn û germê bûne. Di şkeftekê ve gelek zaroyên bê dayik û bab li hev kom bûne. Ji birsê û têhnê herçend kêliyan çend jê dimirin. Feqîr Mîrzo vê hemiyê bi çavên xwe dibîne, lê dixwaze ku êzdiyatî ji nav neçe û yên ji zaroyan dimînin sax wê bi xwe ra bibin û radestê nifşên siberojê bikin. Ew ji wan ra qala wan hemî fermanên li dijî êzidiyan hatine kirin dike. Ew qewl û sebeqan ji wan re dibêje û her dubare dike ku 73 ferman neşiyan êzdiyatiyê ji nav bibin û ev jî dê nikaribe wê bike.

Ew ji zaro û yên mezin pirsiyara wê ya bi serê wan hatî dike û bi wî awayî jî, bi vegêrana şahidan bo serhatiyên xwe yên cergbir, tabloya wê hemî karesat û komkujiyê, bi hûrgiliyên wê ve, ji hemî gund û deverên Şengalê dihêt berhevkirin û di tabloyeka êşbar da pêşkêşkirin.

 

ناڤێ کتێبێ: کۆچۆ، فه‌رمانا ڕه‌ش

نڤیسکار: حه‌سه‌ن ئیبراهیم

وه‌شانخانه:‌

چاپخانه‌: ڕۆژهه‌لات ل هه‌ولێرێ

سالا وه‌شانێ: ٢٠١٩

هه‌ژمارا ڕووپه‌لان:

 

 ڕۆمانا کۆچۆ کارەساتا ئێزدیان، کۆمکوژیێن کو سالا ٢٠١٤ێ د دەرحەقێ وان دا ل شەنگالێ و گوندەوارێن وێ هاتبوون کرن وێنە و بەرچاڤ دکە.

داعشی هێرشێ دکن سه‌ر شه‌نگالێ و گونده‌وارێن وێ ب ئارمانجا قرکرنا ئێزدیان و ئێزدیخانه‌یێ. مێران دکوژن، ژن و زارۆیان دگرن و ب خوه‌ ڕا دبن، ئه‌و زۆرداری، ده‌ستدرێژی و کرێتیێن مه‌زن دکن. خه‌لکێن کو ژ ده‌ستێن وان خلاس بوون، به‌رێ خوه‌ دان وان جهێن کو داعش نه‌گه‌هشتبوویێ و ژ وان ژی چیایێ شه‌نگالێ.

یێن گه‌هشتنه‌ چیایی ژی، ته‌ڤی برینێن خوه‌ یێن لاشی و ده‌روونی، ل گه‌ل ترس و بێهێڤیبوونێ ڕاستی برس و تێهن و گه‌رمێ بوونه‌. د شکه‌فته‌کێ ڤه‌ گه‌له‌ک زارۆیێن بێ دایک و باب ل هه‌ڤ کۆم بوونه‌. ژ برسێ و تێهنێ هه‌رچه‌ند کێلیان چه‌ند ژێ دمرن. فه‌قیر میرزۆ ڤێ هه‌میێ ب چاڤێن خوه‌ دبینه‌، لێ دخوازه‌ کو ئێزدیاتی ژ ناڤ نه‌چه‌ و یێن ژ زارۆیان دمینن ساخ وێ ب خوه‌ ڕا ببن و ڕاده‌ستێ نفشێن سبه‌رۆژێ بکن. ئه‌و ژ وان ڕا قالا وان هه‌می فه‌رمانێن ل دژی ئێزدیان هاتنه‌ کرن دکه‌. ئه‌و قه‌ول و سه‌به‌قان ژ وان ڕا دبێژە و هەر دوبارە دکە کو ٧٣ فەرمان نەشیان ئێزدیاتیێ ژ ناڤ ببن و ئەڤ ژی دێ نکاربە وێ بکە.

ئه‌و ژ زارۆ و یێن مه‌زن پرسیارا وێ یا ب سه‌رێ وان هاتی دکه‌ و ب وی ئاوایی ژی، ب ڤه‌گێرانا شاهدان بۆ سه‌رهاتیێن خوه‌ یێن جه‌رگبر، تابلۆیا وێ هه‌می کاره‌سات و کۆمکوژیێ، ب هوورگلیێن وێ ڤه‌، ژ هه‌می گوند و ده‌ڤه‌رێن شه‌نگالێ دهێت به‌رهه‌ڤکرن و د تابلۆیه‌کا ئێشبار دا پێشکێشکرن.

Evîna windabûy

Navê kitêbê: Evîna windabûy
Nivîskar: Haşim Şêrwanî
Weşanxane:
Çapxane: Çapxaneya parêzgeha Dihokê
Sala weşanê: 2014
Hejmara rûpelan: 330

Evîna windabûy û her wek ji ya li ser cildê wê hatiye nivîsîn, wek roman hatiye binavkirin. Naveroka wê li ser girtina barzaniyan û veguhastina wan, bi dare zorê bo nav komelgehên dorlêgirtî û paşan enflakirina heşt hezar barzaniyan ji wan komelgehan di sala 1983ê da û komkujiya di derheqa wan da hatiye kirin.

Vegêrekê genc di vê pirtûkê da behsa veguhastina barziyan ji aliyê hêzên dewleta Îraqê ve bo nav komelgehên di bin çavdêriya wê de û jiyana wan ya dijwar di komelgehekê ji wan da dike.

Vegêr behsa gencên di nav komelgehê da, jiyana wan ya rojane, mijûlahî, xem û hestên wan dike. Ew Balê dikêşe ser wê ka çawa tevî tirs û tadeya li ser wan ji aliyê rijêmê ve heyî, ew digehin yekûdu û li ser babetên cor bi cor yên wek xebata ji bo azadiyê, berxwedanê, bizavên pêşmergeyan, civakî, siyasî, dîrokî, rewşenbîrî û wek dî diaxivin. Ev hemî wek gengeşeyên rewşenbîrî di navbera vegêrî û çend gencan û herweha jî pîremêrekî ku bi seyda dihê binavkirin da çêdibin.

Rewşa di komelgehan û zordariya li ser xelkê di wan da ragirtî dijwartir dibe, wextê êdî rijêm dest bi girtin û berzekirina xelkên di komelgehan da dike. Hîngê vegêr û çend kesên din ji wê komelgeha tê da direvin û xwe li gundekê nêzîk vedişêrin, lê hevalê wî Elind naxwaze dilbera xwe Sîtavê bi tenê bihêle. Spêdê zû hêzên serbazî yên rijêma îraqê bi ser komelgehê da digirin. Ew hemî kesên nêr, ji yên sinêle û heta yên ser heftê saliyê da digirin û dibin û berze dikin û Elind, hevalê vegêrî jî di nav da.

Vegêr di nav bîranînên xwe yê di komelgehê da gelek li ser çîroka hevalê xwe Elindî û evîna wî bo Sîtavê radiweste û ka çawa Elindî gelek hez ji wê dikir û şerim dikir evîna xwe jê re eşkere bike. Li dûmahiyê û di bin givaş û gotinên hevalan de Elind ya dilê xwe bo Sîtavê eşkere dike. Lê evîna wan dom nake û Elind jî wek hemî kur û mêrên di kampê da, li ber çavên Sîtavê dihê girtin û enfalkirin.

 

ناڤێ کتێبێ: ئه‌ڤینا وندابووی

نڤیسکار: هاشم شێروانی

وه‌شانخانه:‌

چاپخانه‌: چاپخانه‌یا پارێزگه‌ها دهۆکێ

سالا وه‌شانێ: ٢٠١٤

هه‌ژمارا ڕووپه‌لان:٣٣٠

 

ئه‌ڤینا وندابووی و هه‌ر وه‌ک ژ یا ل سه‌ر جلدێ وێ هاتیه‌ نڤیسین، وه‌ک ڕۆمان هاتیه‌ بناڤکرن. ناڤه‌رۆکا وێ ل سه‌ر گرتنا بارزانیان و ڤه‌گوهاستنا وان ب دارێ زۆرێ بۆ ناڤ کۆمه‌لگه‌هێن دۆرلێگرتی و پاشان ئه‌نفالکرنا هه‌شت هه‌زار بارزانیان ژ وان کۆمه‌لگه‌هان د سالا ١٩٨٣ێ دا و کۆمکوژیا د ده‌رهه‌قا وان دا هاتیه‌ کرن.

ڤه‌گێره‌کێ گه‌نج د ڤێ پرتووکێ دا به‌حسا ڤه‌گوهاستنا بارزانیان ژ ئالیێ هێزێن ده‌وله‌تا ئیراقێ ڤه‌ بۆ ناڤ کۆمه‌لگه‌هێن د بن چاڤدێرییا وێ دا و ژیانا وان یا دژوار د کۆمه‌لگه‌هه‌کێ ژ وان دا دکە.

ڤه‌گێر به‌حسا گه‌نجێن د ناڤ کۆمه‌لگه‌هێ دا، ژیانا وان یا ڕۆژانه‌، مژوولاهی، خه‌م و هه‌ستێن وان دکه‌. ئه‌و بالێ دکێشه‌ سه‌ر وێ کا چاوا ته‌ڤی ترس و تەعده‌یا ل سه‌ر وان ژ ئالیێ ڕژێمێ ڤه‌ هه‌یی، ئه‌و دگه‌هن یه‌کوودو و ل سه‌ر بابه‌تێن جۆر ب جۆر یێن وه‌ک خه‌باتا ژ بۆ ئازادیێ، به‌رخوه‌دانێ، بزاڤێن پێشمه‌رگه‌یان، جڤاکی، سیاسی، دیرۆکی، ڕه‌وشه‌نبیری و وه‌ک دی دئاخڤن. ئه‌ڤ هه‌می وه‌ک گه‌نگه‌شه‌یێن ڕه‌وشه‌نبیری د ناڤبه‌را ڤه‌گێری و چه‌ند گه‌نجان و هه‌روه‌ها ژی پیره‌مێره‌کی کو ب سه‌یدا دهێ بناڤکرن دا چێدبن.

 رەوشا د کۆمەلگەهان و زۆرداریا ل سه‌ر خه‌لکێ د وان دا ڕاگرتی دژوارتر دبه‌، وه‌ختێ ئێدی ڕژێم ده‌ست ب گرتن و به‌رزه‌کرنا خه‌لکێن د کۆمه‌لگه‌هان دا دکه‌. هینگێ ڤه‌گێر و چه‌ند که‌سێن دن ژ وێ کۆمه‌لگه‌ها تێ دا دره‌ڤن و خوه‌ ل گونده‌کێ نێزیک ڤه‌دشێرن، لێ هه‌ڤالێ وی ئه‌لند ناخوازه‌ دلبه‌را خوه‌ سیتاڤێ ب ته‌نێ بهێله‌. سپێدێ زوو هێزێن سه‌ربازی یێن ڕژێما ئیراقێ ب سه‌ر کۆمه‌لگه‌هێ دا دگرن. ئه‌و هه‌می که‌سێن نێر، ژ یێن سنێله‌ و هه‌تا یێن سه‌ر حه‌فتێ سالیێ دا دگرن و دبن و به‌رزه‌ دکن و ئه‌لند، هه‌ڤالێ ڤه‌گێری ژی د ناڤ دا.

ڤه‌گێر د ناڤ بیرانینێن خوه‌ یێ د کۆمه‌لگه‌هێ دا گه‌له‌ک ل سه‌ر چیرۆکا هه‌ڤالێ خوه‌ ئه‌لندی و ئه‌ڤینا وی بۆ سیتاڤێ ڕادوه‌سته‌ و کا چاوا ئه‌لندی گه‌له‌ک هه‌ز ژ وێ دکر و شه‌رم دکر ئه‌ڤینا خوه‌ ژێ ڕه‌ ئه‌شکه‌ره‌ بکه‌. ل دووماهیێ و د بن گڤاش و گۆتنێن هه‌ڤالان ده‌ ئه‌لند یا دلێ خوه‌ بۆ سیتاڤێ ئه‌شکه‌ره‌ دکه‌. لێ ئه‌ڤینا وان دۆم ناکه‌ و ئه‌لند ژی وه‌ک هه‌می کور و مێرێن د کامپێ دا، ل به‌ر چاڤێن سیتاڤێ دهێ گرتن و ئه‌نفالکرن.

Ne ji ber xatira çavên Îsayî bûn

Navê kitêbê: Ne ji ber xatira çavên Îsayî bûn
Nivîskar: Hesen Îbrahîm
Weşanxane: Nawendî kulturî elmanî-kurdî
Çapxane: Serkewtin, Projey Qeftan li Silêmaniyê
Sala weşanê: 2016
Hejmara rûpelan:

Ev romana civakî serhatiya du xwîşkan û reva wan ji tadariya mêr û malbatên xwe li başûrê Kurdistanê bo Elmanya û egerên mesîhîbûna wan vedigêre. Tiştê herî balkêş di vê romanê da ew gotûbêj e ya derbarê azadiyên kesokî û kartêkirina komê li ser wan û ka ew mirovê azadiyên wî yên kesînî jê dihên standin û rastî tadeyan dibe heta çi sinorekî amade ye ji bo azadiyên xwe gorîkirinê bi gelek tişt û baweriyên xwe û dewrûbera xwe bide.

Sirûd keçeka 17 salî bû û pismamê wê Şêrko bi dû wê ve bû û jê ra diyar dikir ku hez jê dike. Rojekê, dema Sirûd ji xwendingeha xwe derdikeft, Şêrko bi otombîla xwe ve li ber dergehî bû û wê siyar dike û dibe nav daristanekê û dildariyê pê ra dike û Sirûd jê ducan dibe.

Şêrko xwe dibîne neçar ku wê mehir bike û Sirûd dibe jina wî. Lê her di şeva bûkaniyê da Şêrko dibêjeyê ew jina ku xwe havêtiye bin pismamê xwe dê xwe havêje bin her kesekê dî û reftara qehbeyekê li gel dike. Şêrko bi wê jî bes nake û ji babê Sirûdê ra dibêje, yê di zikê wê da ne yê wî ye û ew ji bo parastina namûsa malê pê ra zewicî ye.

Êdî bab jî li dijî keçê radiweste û piştî ku keça wê Nermîn dibe, rewşa wan nexweştir dibe. Mêr, yê ku her tiştî li gor heza dilê xwe dike, derketinê û azadiyan li Sirûdê qedexe dike û her jê ra dibêje ku ew dê wê bikuje. Rewşa Evînê, xwîşka Sirûdê ji ya wê baştir nebû, lê Evîn amade bû ji bo azadiyên xwe yên kesînî her gaveka pêwîst be bihavêje. Ew mêrê xwe dihêle û ji Silêmaniyê direve û bi rêya dêreka felehan xwe ji Tirkiyê digehîne Elmanya.

Evîn ya ku li ser destê dêra ew rizgarkirî bûye feleh, amade ye ji wê dêrê ra her tiştî bike. Ew dizane rewşa xwîşka wê Sirûdê gelek xerab e û ew û keça wê di malê da zîndankirî ne û ji aliyê malbatê ve biryara kuştina wan hatiye dan. Lew ew bi alîkariya dêrê planeka revê dadirêje û jê ra pareyan dişîne û di rojeka Newrozê da derfet çê dibe û Sirûd û keça wê jî rêya Tirkiyê û Elmanya digirin. Ew jî li gel Evînê dibin xizmetkarên dêrê û di rojên yekşemê di rêuresmên dînî yên krîstiyanan da beşdar dibin.

Her çend e Evînê şû bi Semîrî kiribû yê ku ew berî mesîhîbûna xwe misilman bû, lê wê hezek bo dostê xwe yê misilman Azadê hebû. Azadî bi rêya wê Sirûd û keça wê Nermîn jî nas kirin. Meyla Azadî li ser hersêyan hebû, û her sêyan jî hez ji Azadî dikir, lê Azadî xwe bêhtir nêzîkî Sirudê didît. Gelek bûyer û tişt û gengeşe di navbera Azadî û van her sê kesan da diqewimin û li dawiyê jî bi tenê yek ji wan bi Azadî ra dimîne û yên dî wenda dibin.

ناڤێ کتێبێ: نه‌ ژ به‌ر خاترا چاڤێن عیسایی بوون

نڤیسکار: حه‌سه‌ن ئیبراهیم

وه‌شانخانه‌: ناوه‌ندی کولتوری ئه‌لمانی-کوردی

چاپخانه‌: سه‌رکه‌وتن، پرۆژه‌ی قه‌فتان ل سلێمانیێ

سالا وه‌شانێ: ٢٠١٦ 

هه‌ژمارا ڕووپه‌لان:

 

ئه‌ڤ ڕۆمانا جڤاکی سه‌رهاتیا دو خویشکان و ڕه‌ڤا وان ژ تەعداریا مێر و مالباتێن خوه‌ ل باشوورێ کوردستانێ بۆ ئه‌لمانیا و ئه‌گه‌رێن مه‌سیحیبوونا وان ڤه‌دگێره‌. تشتێ هه‌ری بالکێش د ڤێ ڕۆمانێ دا ئه‌و گۆتووبێژه‌ یا ده‌ربارێ ئازادیێن که‌سۆکی و کارتێکرنا کۆمێ ل سه‌ر وان و کا ئه‌و مرۆڤێ ئازادیێن وی یێن که‌سینی ژێ دهێن ستاندن و ڕاستی تەعده‌یان دبه‌ هه‌تا چ سنۆره‌کی ئاماده‌ یه‌ ژ بۆ ئازادیێن خوه‌ گۆریکرنێ ب گه‌له‌ک تشت و باوه‌ریێن خوه‌ و ده‌ورووبه‌را خوه‌ بده.‌

سروود که‌چه‌کا ۱۷ سالی بوو و پسمامێ وێ شێرکۆ ب دوو وێ ڤه‌ بوو و ژێ ڕا دیار دکر کو حه‌ز ژێ دکه‌. ڕۆژه‌کێ، ده‌ما سروود ژ خوه‌ندنگه‌ها خوه‌ ده‌ردکه‌فت شێرکۆ ب ئۆتۆمبیلا خوه‌ ڤه‌ ل به‌ر ده‌رگه‌هی بوو و وێ سیار دکه‌ و دبه‌ ناڤ دارستانه‌کێ و دلداریێ پێ ڕا دکه‌ و سروود ژێ دوجان دبه.‌

شێرکۆ خوه‌ دبینه‌ نه‌چار کو وێ مه‌هر بکه‌ و سروود دبه‌ ژنا وی. لێ هه‌ر د شه‌ڤا بووکانیێ دا شێرکۆ دبێژه‌یێ ئه‌و ژنا کو خوه‌ هاڤێتیه‌ بن پسمامێ خوه‌ دێ خوه‌ هاڤێژه‌ بن هه‌ر که‌سه‌کێ دی و ڕه‌فتارا قه‌حبه‌یه‌کێ ل گه‌ل دکه‌. شێرکۆ ب وێ ژی به‌س ناکه‌ و ژ بابێ سروودێ ڕا دبێژه‌، یێ د زکێ وێ دا نه‌ یێ وی یه‌ و ئه‌و ژ بۆ پاراستنا نامووسا مالێ پێ ڕا زه‌وجی یه.‌

ئێدی باب ژی ل دژی که‌چێ ڕادوه‌سته‌ و پشتی کو که‌چا وێ نه‌رمین دبه‌، ڕه‌وشا وان نه‌خوه‌شتر دبه‌. مێر یێ کو هەر تشتی ل گۆر حەزا دلێ خوە دکە، ده‌رکه‌تنێ و ئازادیان ل سروودێ قه‌ده‌غه‌ دکه‌ و هه‌ر ژێ ڕا دبێژه‌ کو ئه‌و دێ وێ بکوژه‌. ڕه‌وشا ئه‌ڤینێ، خویشکا سروودێ ژ یا وێ باشتر نه‌بوو، لێ ئه‌ڤین ئاماده‌ بوو ژ بۆ ئازادیێن خوه‌ یێن که‌سینی هه‌ر گاڤه‌کا پێویست به‌ بهاڤێژه‌. ئه‌و مێرێ خوه‌ دهێله‌ و ژ سلێمانیێ دره‌ڤه‌ و ب ڕێیا دێره‌کا فله‌هان خوه‌ ژ ترکیێ دگه‌هینه‌ ئه‌لمانیا.

ئه‌ڤین یا کو ل سه‌ر ده‌ستێ دێرا ئه‌و ڕزگارکری بوویه‌ فه‌له‌هـ، ئاماده‌ یه‌ ژ وێ دێرێ ڕا هه‌ر تشتی بکه‌. ئه‌و دزانه‌ ڕه‌وشا خویشکا وێ سروودێ گه‌له‌ک خه‌رابه‌ و ئه‌و و که‌چا وێ د مالێ دا زیندانکری نه‌ و ژ ئالیێ مالباتێ ڤە بریارا کوشتنا وان هاتیه‌ دان. له‌و ئه‌و ب ئالیکاریا دێرێ پلانه‌کا ڕه‌ڤێ دادرێژه‌ و ژێ ڕا پاره‌یان دشینه‌ و د ڕۆژه‌کا نه‌ورۆزێ دا ده‌رفه‌ت چێ دبه‌ و سروود و که‌چا وێ ژی ڕێیا ترکیێ و ئه‌لمانیا دگرن. ئه‌و ژی ل گه‌ل ئه‌ڤینێ دبن خزمه‌تکارێن دێرێ و د ڕۆژێن یه‌کشه‌مێ د ڕێوره‌سمێن دینی یێن کریستیانان دا به‌شدار دبن.

هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌ڤینێ شوو ب سه‌میری کربوو یێ کو ئه‌و به‌ری مه‌سیحیبوونا خوه‌ مسلمان بوو، لێ وێ حه‌زه‌ک بۆ دۆستێ خوه‌ یێ مسلمان ئازادێ هه‌بوو. ئازادی ب ڕێیا وێ سروود و که‌چا وێ نه‌رمین ژی ناس کرن. مه‌یلا ئازادی ل سه‌ر هه‌رسێیان هه‌بوو، و هه‌ر سێیان ژی حه‌ز ژ ئازادی دکر، لێ ئازادی خوه‌ بێهتر نێزیکی سرودێ ددیت. گه‌له‌ک بوویه‌ر و تشت و گەنگەشە د ناڤبه‌را ئازادی و ڤان هه‌ر سێ که‌سان دا دقه‌ومن و ل داویێ ژی ب ته‌نێ یه‌ک ژ وان ب ئازادی ڕا دمینه‌ و یێن دی وه‌ندا دبن.