Viyan di demekê jandar da

Navê kitêbê: Viyan di demekê jandar da
Nivîskar: Mihsin Ebdilrehman
Weşanxane: Êketiya Nivîskarên kurd li Dihokê
Çapxane: Hawar li DIhokê
Sala weşanê: 2005
Hejmara rûpelan: 280

Viyan di demekê jandar da romaneka civakî ye û mijara bêhtir tê de serdest e pirsa jinê di civaka kurdî da û pirsgirêkên jin û mêran in.

Azad karmend û nivîskar e û keça ku wî hez jê dikir ew hêla û ji bo çûna derve şû bi yekê li derve kir. Lê her ji destpêka romanê, di navbera Azadî û û Şirîna karmend û helbestvan de peywednî û evînek durist dibe.

Nesrîn, xwîşka Azadî ye û wê ne bi evînî, lê wek pêguhork şû bi Yûsifî kiriye û xwîşka Yûsifî jî şû bi birayê Azadî kiriye. Nesrîn kar dike û mêrê wê Yûsif hemî pereyê wê li qumarê dide. Nesrîn tehemulla hindê nake û hewla xwekuştinê dide, lê hevala wê Gulçin, ku ji navendeka alîkariya jinên li bin zoriyê ne, wê dibe cem xwe mal. Gulçin ji Nesrînê dixwaze ku ew bo demê heşt rojan li mala wê, li ber zarokên wê be, heta ku ew kurê xwe yê nexweş dibe çareseriyê li Bexdayê û vedigere.

Hîngê malbaba Nesrînê û mêr û babê mêrî li dû wê digerin û axa jî tevlî vê pirsê dibe. Axa dixwaze wê ji bo bihêzxistina cihê xwe di nav eşîrê da bi kar bîne û ew pirsgirêk li ser destên wî bihê çareserkirin. 

Nesrîn naxwaze vegere cem mêrê xwe û li dadgehê daxwaza berdanê dike. Di heman demî de mêrê wê Yûsif û ji bo bidestxistina pereyan ji bo qimara xwe, bi karmendê dewletê yên gendel Deştî û birêveberê wî ra, bi karên neqanûnî radibe. Yûsif di nava wê koma gendelkar da jinekê bi navê Cemîla, ya ku ji mêrê xwe nerazî, nas dike. Di nabera Yûsifî û Cemîlayê da peywendiyeka dildariyê çêdibe û herdu hewl didin ber bi derve birevin, lê li ser sinoran dihên girtin û vegerandin.

Encam: Cemîla naxwaze zêdetir bi mêrê xwe ra bimîne û xwe disoje û dimire. Dadgeh biryarê dide ku divê Nesrîn vegere bo cem mêrê xwe, lê ew naxwaze wê biryarê biicih bîne û li derveyê dadgehê, pismamê wê Ebdî û li bin kartêkirina axayî, wê bi debanceyê dikuje. Yusif û Deştî û birêveberê Deştî li ser gendelî û karê neqanûnî dihên girtin. Roman bi hevgehiştina Azadî û Şirînê û serkeftina evîna wan bi dawî dihê.

Gelek babetên din di vê romanê da dihên behsikirin û yek ji yên herî çendbare dibin gendelî û rexneya civakî ye. Çeq û şax ji serhatiya serekî ya vê romanê diçin, wek: Serhatiya Hecî remezanî û leşkeriya Îraqê û girtina wî. Çîroka Deştanê zarok û ya bi serê babê wî hatî û di çi rewşê da ne. Serhatiya malbata Şirînê, babê wê Çolî û xwîşka wê Hedarê û herweha jî çîroka Gulçinê.   

 

 

ناڤێ کتێبێ: ڤیان د ده‌مه‌کێ ژاندار دا

نڤیسکار: محسن عبدالرحمن

وه‌شانخانه‌: ئێکه‌تیا نڤیسکارێن کورد ل دهۆکێ

چاپخانه‌: هاوار ل دهۆکێ

سالا وه‌شانێ: ۲۰۰٥

هه‌ژمارا ڕووپه‌لان: ۲۸۰

 

ڤیان د ده‌مه‌کێ ژاندار دا ڕۆمانه‌کا جڤاکی یه‌ و مژارا بێهتر تێ دا‌ سه‌رده‌سته‌ پرسا ژنێ د جڤاکا کوردی دا و پرسگرێکێن ژن و مێرانن.

ئازاد کارمه‌ند و نڤیسکاره‌ و که‌چا کو وی حه‌ز ژێ دکر ئه‌و هێلا و ژ بۆ چوونا ده‌رڤه‌ شوو ب یه‌کێ ل ده‌رڤه‌ کر. لێ هه‌ر ژ ده‌ستپێکا ڕۆمانێ د ناڤبه‌را ئازادی و شرینا کارمه‌ند و هه‌لبه‌ستڤان دا په‌یوه‌دنی و ئه‌ڤینه‌ک دورست دبه.‌

نه‌سرین، خویشکا ئازادی یه‌ و وێ نه‌ ب ئه‌ڤینی، لێ وه‌ک پێگوهۆرک شوو ب یووسفی کریه‌ و خویشکا یووسفی ژی شوو ب برایێ ئازادی کریه‌. نه‌سرین کار دکه‌ و مێرێ وێ یووسف هه‌می په‌ره‌یێ وێ ل قومارێ دده‌. نه‌سرین ته‌حه‌موڵا هندێ ناکه‌ و هه‌ولا خوه‌کوشتنێ دده‌، لێ هه‌ڤالا وێ گولچن، کو ژ ناڤه‌نده‌کا ئالیکاریا ژنێن ل بن زۆریێ نە، وێ دبه‌ جه‌م خوه‌ مال. گولچن ژ نه‌سرینێ دخوازه‌ کو ئەو بۆ ده‌مێ هه‌شت ڕۆژان ل مالا وێ، ل به‌ر زارۆکێن وێ به‌، هه‌تا کو ئه‌و کورێ خوه‌ یێ نه‌خوه‌ش دبه‌ چاره‌سه‌ریێ ل به‌غدایێ و ڤه‌دگه‌ره.‌

هینگێ مالبابا نه‌سرینێ و مێر و بابێ مێری ل دوو وێ دگه‌رن و ئاغا ژی ته‌ڤلی ڤێ پرسێ دبه.‌ ئاغا دخوازه‌ وێ ژ بۆ بهێزخستنا جهێ خوه‌ د ناڤ عه‌شیرێ دا ب کار بینه‌ و ئه‌و پرسگرێک ل سه‌ر ده‌ستێن وی بهێ چاره‌سه‌رکرن.

نه‌سرین ناخوازه‌ ڤه‌گه‌ره‌ جه‌م مێرێ خوه‌ و ل دادگه‌هێ داخوازا به‌ردانێ دکه‌. د هه‌مان ده‌می دا مێرێ وێ یووسف و ژ بۆ بده‌ستخستنا په‌ره‌یان ژ بۆ قمارا خوه‌، ب کارمه‌ندێ ده‌وله‌تێ یێن گه‌نده‌ل ده‌شتی و برێڤه‌به‌رێ وی ڕا، ب کارێن نه‌قانوونی ڕادبه‌. یووسف د ناڤا وێ کۆما گه‌نده‌لکار دا ژنه‌کێ ب ناڤێ جه‌میلا، یا کو ژ مێرێ خوه‌ نه‌رازی، ناس دکه‌. د ناڤبه‌را یووسفی و جه‌میلایێ دا په‌یوه‌ندیه‌کا دلداریێ چێدبه‌ و هه‌ردو هه‌ول ددن به‌ر ب ده‌رڤه‌ بره‌ڤن، لێ ل سه‌ر سنۆران دهێن گرتن و ڤه‌گه‌راندن.

ئه‌نجام: جه‌میلا ناخوازه‌ زێده‌تر ب مێرێ خوه‌ ڕا بمینه‌ و خوه‌ دسۆژه‌ و دمره‌. دادگه‌هـ بریارێ دده‌ کو دڤێ نه‌سرین ڤه‌گه‌ره‌ بۆ جه‌م مێرێ خوه‌، لێ ئه‌و ناخوازه‌ وێ بریارێ بجهـ بینە و ل ده‌رڤه‌یێ دادگه‌هێ، پسمامێ وێ عه‌بدی و ل بن کارتێکرنا ئاغایی، وێ ب ده‌بانجه‌یێ دکوژه‌. یوسف و ده‌شتی و برێڤه‌به‌رێ ده‌شتی ل سه‌ر گه‌نده‌لی و کارێ نەقانوونی دهێن گرتن. ڕۆمان ب هه‌ڤگه‌هشتنا ئازادی و شرینێ و سه‌رکه‌فتنا ئه‌ڤینا وان ب داوی دهێ.

گه‌له‌ک بابه‌تێن دن د ڤێ ڕۆمانێ دا دهێن به‌حسکرن و یه‌ک ژ یێن هه‌ری چه‌ندباره‌ دبن گه‌نده‌لی و ڕه‌خنه‌یا جڤاکی یه‌. چه‌ق و شاخ ژ سه‌رهاتیا سه‌ره‌کی یا ڤێ ڕۆمانێ دچن، وه‌ک: سه‌رهاتیا حه‌جی ڕه‌مه‌زانی و له‌شکه‌ریا عیراقێ و گرتنا وی. چیرۆکا ده‌شتانێ زارۆک و یا ب سه‌رێ بابێ وی هاتی و د چ ڕه‌وشێ دا نه‌. سه‌رهاتیا مالباتا شرینێ، بابێ وێ چۆلی و خویشکا وێ هه‌دارێ و هه‌روه‌ها ژی چیرۆکا گولچنێ.

Nalînên peravan, berg 1

Navê kitêbê: Nalînên peravan, berg 1
Nivîskar: Kovan Sindî
Weşanxane: Han
Çapxane: Han-Grafik li Berlînê
Sala weşanê: 2010
Hejmara rûpelan: 292

Ev roman bi çavên kesê wê yê serekî Têloyî, destpêka salên şêstan, jiyana wî li gundî û rewşa kurdan li bajarê Mûsilê berçav dike.  

Têlo rêncberekê 36 salî ye, ew debara xwe û malbata xwe bi karê gundiyan yên wek mirêbatî, cot û durînê dike. Rewşa wî ya aborî nebaş e û hestek li cem wî heye ku piraniya gundiyan xwe ji wî dûr digirin. Ew herdu keçên xwe, Rûşeng û Şirînê bi tenê li mal, li gundî dihêle û jina xwe Binefşê, ya nexweş, ji bo çareseriyê dibe bajêrekê nêzîk. Lê çareseriya wê li nexweşxaneya wî bajêrî nabe û neçar dibe ku wê bibe nexweşxaneyekê li bajêrê Mûsilê.

Têlo jinê li nexweşxaneyê radizîne û ew bi xwe, ji ber kar û keçên xwe vedigere gundî. Lê dema zivirî, mixtarî karê wî da kesekê din û rewşa wî ya aborî hêj tengavtir bû. Ew piştî demekê pê dizane ku jina wî miriye. Evca û ji bo înana termê wê diçe mûsilê, lê hindî hewil dide, ji nexweşxaneyê û doktoran bizane ka wan çi li jina wî ya mirî û cendekê wê kiriye, lê hewlên wî bê encam bûn. Ew çend jî wî pir diêşîne û kerba xwe bi serê doktorekî dirêje

Ew demekê li Mûsilê dimîne û rastî arêşeyan dibe û xelkekî nas dike û yek ji wan kurdek bû bi navê Ferzend. Ew ji bo debara xwe li wî bajêrî çend karan jî dike.

Carekê li serşoyekê (hemamekê) pare û pêlavên wî jê dihên dizîn, ew pir hêris dibe û li karmendekê wê derê dixe û li sera wê bo demê şeş mehan dihê zîndankirin.

Ew li zîndanê Nîhadî nas dike û wextê derdikeve jî peywendiya wan berdewam dibe û evînek di navbera wî û Kewserê da, xwîşka Nîhadî çêdibe. Lê pismamê wê Îmad dikeve di rêyan evîna wan da û Îmad li dawiyê Kewserê dikuje.

Têlo li dawiyê û demê ku li saloneka nexweşxaneyê digere, mar û çend tiştên din yên mûmîkirî û di bitlan da hilgrtî dibîne. Serê jina xwe jî di bitlekî ji wan da dibîne ku li ser hatibû nivîsandin Binefş Palo. Ew, wî bitlê serê Binefşê tê de dixe bin paltoyê xwe û dibe derveyê bajêrî û li rex ava mezin gorekê dikole û serê jina xwe tê de vedişêre. Ew dû ra yekser rêya vegerê ber bi gundî digire. Hîngê destpêka salên şêstan e, şerî di navbera kurdan û leşkerê hikûmeta Ebdilkerîm Qasimî da dest pê kiriye.

Ji bilî serhatiya Têloyî, di vê romanê da çîrokên din jî hene, wek ya Madoyê êzidî û serhatiya malabata wî, ya ketibû ber fermanekê û çawa ew û xwîşk jê xilas bûn û çi bi serê herduyan hat.

Çîroka Ferzendî û birazayê wî Ferhadî û hevalên Ferhadî û ka piştî destpêkirina şerê kurdan û leşkerê îraqê çi bi serê wan hat. Çîroka Kewserê û malbata wê û ya hatiye serê wê û birayê wê Nîhadî.

 

 

ناڤێ کتێبێ: نالینێن پەراڤان، بەرگ ١

نڤیسکار: کۆڤان سندی

وەشانخانە: هان

چاپخانە: هان-گرافیک ل بەرلینێ

سالا وەشانێ: ٢٠١٠

هەژمارا ڕووپەلان: ٢٩٢

 

ئه‌ڤ ڕۆمان ب چاڤێن که‌سێ وێ یێ سه‌ره‌کی تێلۆیی، ده‌ستپێکا سالێن شێستان، ژیانا وی ل گوندی و ڕه‌وشا کوردان ل باژارێ مووسلێ به‌رچاڤ دکه.‌ 

تێلۆ رێنجبەرەکێ ٣٦ سالی یە، ئه‌و ده‌بارا خوه‌ و مالباتا خوه‌ ب کارێ گوندیان یێن وه‌ک مرێباتی، جۆت و دورینێ دکه‌. ڕه‌وشا وی یا ئابۆری نه‌باشه‌ و هه‌سته‌ک ل جه‌م وی هه‌یه‌ کو پرانیا گوندیان خوه‌ ژ وی دوور دگرن. ئه‌و هه‌ردو کچێن خوه‌، ڕووشه‌نگ و شرینێ ب ته‌نێ ل مال، ل گوندی دهێله‌ و ژنا خوه‌ بنه‌فشێ، یا نه‌خوه‌ش، ژ بۆ چاره‌سه‌ریێ دبه‌ باژێره‌کێ نێزیک. لێ چاره‌سه‌ریا وێ ل نه‌خوه‌شخانه‌یا وی باژێری نابه‌ و نه‌چار دبه‌ کو وێ ببه‌ نه‌خوه‌شخانه‌یه‌کێ ل باژێرێ مووسلێ.

تێلۆ ژنێ ل نه‌خوه‌شخانه‌یێ ڕادزینه‌ و ئه‌و ب خوه‌، ژ به‌ر کار و کچێن خوه‌ ڤه‌دگه‌ره‌ گوندی. لێ ده‌مێ زڤری، مختاری کارێ وی دا که‌سه‌کێ دی و ڕه‌وشا وی یا ئابۆری هێژ ته‌نگاڤتر بوو. ئه‌و پشتی ده‌مه‌کی پێ دزانه‌ کو ژنا وی مریه‌. ئه‌ڤجا و ژ بۆ ئینانا ته‌رمێ وێ دچه‌ مووسلێ، لێ هندی هه‌ول دده‌، ژ نه‌خوه‌شخانه‌یێ و دکتۆران بزانه‌ کا وان چ ل ژنا وی یا مری و جه‌نده‌کێ وێ کریه‌، لێ هه‌ولێن وی بێ ئه‌نجام بوون. ئه‌و چه‌ند ژی وی پر دئێشینه‌ و که‌ربا خوه‌ ب سه‌رێ دکتۆره‌کی درێژه.‌

ئه‌و ده‌مه‌کی ل مووسلێ دمینه‌ و ڕاستی ئارێشه‌یان دبه‌ و خه‌لکه‌کی ناس دکه‌ و یه‌ک ژ وان کورده‌ک بوو ب ناڤێ فه‌رزه‌ند. ئه‌و ژ بۆ ده‌بارا خوه‌ ل وی باژێری چه‌ند کاران ژی دکه.‌

جاره‌کێ ل سه‌رشۆیه‌کێ (حه‌مامه‌کێ) پاره‌ و پێلاڤێن وی ژێ دهێن دزین، ئه‌و پر هێرس دبه‌ و ل کارمه‌نده‌کێ وێ ده‌رێ دخه‌ و ل سه‌را وێ بۆ ده‌مێ شه‌ش مه‌هان دهێ زیندانکرن.

ئه‌و ل زیندانێ نیهادی ناس دکه‌ و وه‌ختێ ده‌ردکه‌ڤه‌ ژی په‌یوه‌ندیا وان به‌رده‌وام دبه‌ و ئه‌ڤینه‌ک د ناڤبه‌را وی و که‌وسه‌رێ دا، خویشکا نیهادی چێدبه‌. لێ پسمامێ وێ عیماد دکه‌ڤه‌ د ڕێیا ئه‌ڤینا وان دا و عیماد ل داویێ که‌وسه‌رێ دکوژه.‌

تێلۆ ل دووماهیێ و ده‌مێ کو ل سالۆنه‌کا نه‌خوه‌شخانه‌یێ دگه‌ره‌، مار و چه‌ند تشتێن دی یێن موومیکری و د بتلان دا هلگرتی دبینه‌. سه‌رێ ژنا خوه‌ ژی د بتله‌کی ژ وان دا دبینه‌ کو ل سه‌ر هاتبوو نڤیساندن بنه‌فش پالۆ. ئه‌و، وی بتلێ سه‌رێ بنه‌فشێ تێ دا دخه‌ بن پالتۆیێ خوه‌ و دبه‌ ده‌رڤه‌یێ باژێری و ل ڕه‌خ ئاڤا مه‌زن گۆره‌کێ دکۆله‌ و سه‌رێ ژنا خوه‌ تێ دا ڤه‌دشێره‌. ئه‌و دوو ڕا یه‌کسه‌ر ڕێیا ڤه‌گه‌رێ به‌ر ب گوندی دگره‌. هینگێ ده‌ستپێکا سالێن شێستانه‌، شه‌ری د ناڤبه‌را کوردان و له‌شکه‌رێ حکوومه‌تا عه‌بدلکه‌ریم قاسمی دا ده‌ست پێ کریه.‌

ژ بلی سه‌رهاتیا تێلۆیی، د ڤێ ڕۆمانێ دا چیرۆکێن دی ژی هه‌نه‌، وه‌ک یا مادۆیێ ئێزدی و سه‌رهاتیا مالباتا وی، یا که‌تبوو به‌ر فه‌رمانه‌کێ و چاوا ئه‌و و خویشک ژێ خلاس بوون و چ ب سه‌رێ هه‌ردویان هات.

چیرۆکا فه‌رزه‌ندی و برازایێ وی فه‌رهادی و هه‌ڤالێن فه‌رهادی و کا پشتی ده‌ستپێکرنا شه‌رێ کوردان و له‌شکه‌رێ عیراقێ چ ب سه‌رێ وان هات. چیرۆکا که‌وسه‌رێ و مالباتا وێ و یا هاتیه‌ سه‌رێ وێ و برایێ وێ نیهادی.

Evîn û enfal

 

Navê kitêbê: Evîn û enfal
Nivîskar: Hesen Îbrahîm
Weşanxane: Êketiya Nivîserên Kurd li Dihokê
Çapxane: Hawar li Dihokê
Sala weşanê: 2010
Hejmara rûpelan:

Ev roman li ser karesata enfalan û serhatîya kur û keҫekê ye û paşkartêkirinên wan bûyeran li ser derûnî û ҫarenivîsa wan.

Babê Azadî di demê enfalan da, li ber ҫavên wî dihê kuştin û ew bi xwe dihê girtin û di nav kela Nizarkê de ragirtin. Zilam û kur li wê derê dihatin îşkencedan û kuştin. Babê Jiyanê jî li pêş ҫavên wê hat kuştin. Her li wê derê ҫavên Jiyanê bi kurê ciwan Azadî dikevin û ditirse ku ew xort jî, fena piraniya kur û zilaman bihê girtin û kuştin, evca wî dikêşe bo nav koma keҫ û jinan. Fîstankê keҫan dike ber û dersokekê li serî dialîne û dixwaze wî weha ji serbazan, di nava dayik û xwîşkên xwe û jinên din da wenda bike û biparêz.

Azad bi wî rengî, wek keҫekê di nav wê komê da û bi wan keҫ û jinan ra dihê veguhastin bo girtîgeha Selamiyê. Bes Jiyan di wê hemî demê de pê dizane ku Azad kur e û di navbera wan da roj bo roj hestên dildarî û evîniyê jî ҫê dibin.

Ew dibin bînerên gelek destdirêjî, kirêtkirin û kar û reftarên xerab yên serbaz û hêzên dewleta Îraqê, yên li dijî enfalkirîyên kurd ji nêr û mêyan. Paşî û bi lêborînekê ew dihên vegerandin bo Kurdistanê, bo deşta Hewlêrê û li ordîgehekê, li bin ҫavdêriya hêzên dewletê dihên bicihkirin. Lê xelkê Hewlêrê bi her rengê ji dest wan hat alîkariya wan kir.

Jiyan û Azad nikarin hestên xwe kontrol bikin û rojekê, ew li wê derê diladriyê li gel yekûdu dikin. Ew bi alîkariya mam Osmanê ji Hewlêrê û xudan otombîl, direvin bo Dihokê, bo nik mamê Azadî. Ew li ser destê melayekî li yekûdu dihên mehirkirin û bi veşarkî, di odeyekê ve li taxa Beroşkê, wek jinûmêr dijîn û wan keҫek dibe û navê wê dikin Hîvî.

Wextê dibe serhildan, Jiyan ducan e û Azad di serhildanê da beşdar dibe û dixwaze tola babê xwe, babê Jiyanê û hemî enfalkirîyan veke û piştî ku di şerî da, ҫend kesan ji hêzên asayişa dewletê dikuje, ew dihê şehîdkirin. Wextê termê wî digehe ber dergehê malê, Jiyanê kurek bûbû û nav lê nabû Kurdo. Jiyan kurê di pêҫolkê da dadine ser sîngê Azadî, yê bi alayê Kurdistanê pêҫayî û dibêjeyê ka te ҫawa tola babê xwe vekir dê kurê te jî tola te veke.

Di vê romanê da, ji bilî behiskirin zordarîya ku ji aliyê dewletê û hêzên wê ve li xelkê Kurdistanê hatiye kirin û rewşa enfalkirîyan di wan girtîgehan de, herweha jî paşkartêkirinên dî yên ji encamên wan zordarî û destdirêjîyan li ser derûnîya mirovî ҫê dibin dihên vegotin. Ji bo nimûne Azad û Jiyan ji ber wan xewnên nexweş yên ku ew bi wan rûdanên ku hatibûn serê wan dibînin, nikarin têr binivin, ev û tirs û hizra tolvekirinê û gelekên din û encamên wan dibin beşek ji jiyana wan ya rojane.

 

 

ناڤێ کتێبێ: ئەڤین و ئەنفال

نڤیسکار: حەسەن ئیبراهیم

وەشانخانە: ئیکەتحیا نڤیسەرێن کورد ل دهۆکێ

چاپخانە: هاوار ل دهۆکێ

سالا وەشانێ: ٢٠١٠

هەژمارا ڕووپەلان:

 

‌ ئه‌ڤ ڕۆمان ل سه‌ر کاره‌ساتا ئه‌نفالان و سه‌رهاتییا کور و که‌چه‌کێ یه‌ و پاشکارتێکرنێن وان بوویه‌ران ل سه‌ر ده‌روونی و چاره‌نڤیسا وان.

بابێ ئازادی د ده‌مێ ئه‌نفالان دا، ل به‌ر چاڤێن وی دهێ کوشتن و ئه‌و ب خوه‌ دهێ گرتن و د ناڤ که‌لا نزارکێ دا‌ ڕاگرتن. زلام و کور ل وێ ده‌رێ دهاتن ئیشکه‌نجه‌دان و کوشتن. بابێ ژیانێ ژی ل پێش چاڤێن وێ هات کوشتن. هه‌ر ل وێ ده‌رێ چاڤێن ژیانێ ب کورێ جوان ئازادی دکه‌ڤن و دترسه‌ کو ئه‌و خۆرت ژی، فه‌نا پرانیا کور و زلامان بهێ گرتن و کوشتن، ئه‌ڤجا وی دکێشه‌ بۆ ناڤ کۆما که‌چ و ژنان. فیستانکێ که‌چان دکه‌ به‌ر و ده‌رسۆکه‌کێ ل سه‌ری دئالینه‌ و دخوازه‌ وی وه‌ها ژ سه‌ربازان، د ناڤا دایک و خویشکێن خوه‌ و ژنێن دن دا وه‌ندا بکه‌ و بپارێزە.

ئازاد ب وی ڕه‌نگی، وه‌ک که‌چه‌کێ د ناڤ وێ کۆمێ دا و ب وان که‌چ و ژنان ڕا دهێ ڤه‌گوهاستن بۆ گرتیگه‌ها سه‌لامییه‌. به‌س ژیان د وێ هه‌می ده‌مێ دا پێ دزانه‌ کو ئازاد کوره‌ و د ناڤبه‌را وان دا ڕۆژ بۆ ڕۆژ هه‌ستێن دلداری و ئه‌ڤینیێ ژی چێ دبن.

ئه‌و دبن بینه‌رێن گه‌له‌ک ده‌ستدرێژی، کرێتکرن و کار و ڕه‌فتارێن خه‌راب یێن سه‌رباز و هێزێن ده‌وله‌تا ئیراقێ، یێن ل دژی ئه‌نفالکریێن کورد ژ نێر و مێیان. پاشی و ب لێبۆرینه‌کێ ئه‌و دهێن ڤه‌گه‌راندن بۆ کوردستانێ، بۆ ده‌شتا هه‌ولێرێ و ل ئۆردیگه‌هه‌کێ، ل بن جاڤدێریا هێزێن ده‌وله‌تێ دهێن بجهکرن. لێ خه‌لکێ هه‌ولێرێ ب هه‌ر ڕه‌نگێ ژ ده‌ست وان هات ئالیکاریا وان کر.

ژیان و ئازاد نکارن هه‌ستێن خوه‌ کۆنترۆل بکن و ڕۆژه‌کێ، ئه‌و ل وێ ده‌رێ دلداریێ ل گه‌ل یه‌کودو دکن. ئه‌و ب ئالیکاریا مام ئۆسمانێ ژ هه‌ولێرێ و خودان ئۆتۆمبیل، دره‌ڤن بۆ دهۆکێ، بۆ نک مامێ ئازادی. ئه‌و ل سه‌ر ده‌ستێ مه‌لایه‌کی ل یه‌کودو دهێن مه‌هرکرن و ب ڤه‌شارکی، د ئۆدەیه‌کێ ڤه‌ ل تاخا به‌رۆشکێ، وه‌ک ژنوومێر دژین و وان کەچه‌ک دبه‌ و ناڤێ وێ دکن هیڤی.

وه‌ختێ دبه‌ سه‌رهلدان، ژیان دوجانه‌ و ئازاد د سه‌رهلدانێ دا به‌شدار دبه‌ و دخوازه‌ تۆلا بابێ خوه‌، بابێ ژیانێ و هه‌می ئه‌نفالکرییان ڤه‌که‌ و پشتی کو د شه‌ری دا، جه‌ند که‌سان ژ هێزێن ئاسایشا ده‌وله‌تێ دکوژه‌، ئه‌و دهێ شه‌هیدکرن. وه‌ختێ ته‌رمێ وی دگه‌هه‌ به‌ر ده‌رگه‌هێ مالێ، ژیانێ کوره‌ک بووبوو و ناڤ لێ نابوو کوردۆ. ژیان کورێ د پێچۆلکێ دا دادنه‌ سه‌ر سینگێ ئازادی، یێ ب ئالایێ کوردستانێ پێچایی و دبێژەیێ کا ته‌ چاوا تۆلا بابێ خوه‌ ڤه‌کر دێ کورێ ته‌ ژی تۆلا ته‌ ڤه‌که.‌

د ڤێ ڕۆمانێ دا، ژ بلی به‌حسکرنا زۆردارییا کو ژ ئالیێ ده‌وله‌تێ و هێزێن وێ ڤه‌ ل خه‌لکێ کوردستانێ هاتیه‌ کرن و ڕه‌وشا ئه‌نفالکرییان د وان گرتیگه‌هان دا‌، هه‌روه‌ها ژی پاشکارتێکرنێن دی یێن ژ ئه‌نجامێن وان زۆرداری و ده‌ستدرێژیان ل سه‌ر ده‌روونیا مرۆڤی چێدبن دهێن ڤه‌گۆتن. ژ بۆ نموونه‌ ئازاد و ژیان ژ به‌ر وان خه‌ونێن نه‌خوه‌ش یێن کو ئه‌و ب وان ڕوودانێن کو هاتبوون سه‌رێ وان دبینن، نکارن تێر بنڤن، ئه‌ڤ و ترس و هزرا تۆلڤه‌کرنێ و گه‌له‌کێن دن و ئه‌نجامێن وان دبن به‌شه‌ک ژ ژیانا وان یا رۆژانە.

Rojên Êtûn

Navê kitêbê: Rojên Êtûn
Nivîskar: Kovan Sindî
Weşanxane:
Çapxane: Zana li Dihokê
Sala weşanê: 2007
Hejmara rûpelan: 251

Romana Rojên Êtûn serhatîya keҫekê û malbata wê û karesatên bi serê wan û xelkê wan hatine û paşkartêkirinên wan bûyer û karesatan li ser jiyan û derûnîya wan vedigêre. Herweha şerê Sedamî li dijî xelkê başûrê Kurdistanê, enfal û rev û kampên penaberan li bakûrê welatî pişkeka mezin ji vê romanê pêk diînin.

Nûroj keҫeke nûciwan e, li gundekî li ser sinorên başûrê Kurdistanê dijî û ew yekaneya dêûbavên xwe ye. Dayik lê dimire û ew êdî dibe bermalî û hemîkare. Hem karê malê dike û hem jî alîkarîya babê xwe Xorşîdî di karûbarên derveyê malê da, yên wek şivaniyê jî dike.

Ew carekê, li ber balavan, ji keҫa mixtarî dizane ku babê wê, ew hêj di zikê dayika xwe da bû, daye kurê mixtarî Wesfî. Ew ji bihîstina wê nûҫeyê dixeyide û bi wê keҫê û hevala pê re bi şer dicin û li wê roja biharî dişemite bo nav rûbarê av lê bûşbûyî û eger keҫekê ji wan nekiribûya hawar û zilam pê ra negehiştibûna, dê ew ji mirinê xilas nebûya.

Bab serhatiyê ji devê keҫa xwe dibihîse û hêris dibe û diҫe ser mala mixtarî û li wê derê, ew û mixtar û herdu kurên wî bi şer dicin û hevûdu birîndar dikin.

Babê wê gazinda xwe dibe cem komîteya pêşmergeyan li deverê, ji bo ku ew rewşa di navbera wî û mixtarî da aram bikin, lê bê hode bû. Di vegerê de û bi rê ve ew debanceyeka rûsî dibîne. Wê debanceyê difiroşe kesekî û ew kes wê difiroşe kurê mixtarê. Diyar dibe ku ew debance ya kurê mixtarî, Wesfî ye, yê ku ew ҫend roj bûn berze bibû. Evca pêşmerge Xorşîdî bi tohmeta kuştina kurê mixtarî digirin.

Nûroj ya ku piştî girtina babê bi tenê mabû, ji bo giyayên xwarinê diҫe ҫiyayî û ji bilindahiyekê, ber bi jêr ditehise û bi ser ber û keviran dikeve û xwe ya birîndar di nava şkefteka tarî da dibîne. Ew şkeft cihê xweveşartina sê şervanên jin bû û wextê ew vedigerin û wê dibînin, wê derman dikin û xwarinê didinê, lê jê dixwazin ew jî wek wan bibe şervan û ew wê hînî bikarînana ҫekî dikin. lê ew şervan naxwazin ew ji wê derê derbikeve, bi bihaneya ne ku bi rêya wê cihê xweveşartina wan bihê zanîn.

Li aliyê dî pêşmergeyên ser bi komîteyê, rojekê bi rê ve kesekî digirin û kurê mixtarî Wesfî jî bi birîndarî dibînin û jê dizanin ku zilamê wan girtî, Wesfî birîndar kiriye. Kurê mixtarî ji ber birînên xwe dimire û pêşmerge kujekî digirin û bi xwe ra dibin û Xorşîdî ber didin.

Xorşîd ji ber berzebûna keҫa xwe xemgîn dibe û êdî naxwaze li mal be û hemî nobên şivaniyê hil dide ser milê xwe. Carekê Xorşîd li hindav wê şkefta Nûroj tê da bi navê Nûrojê gazî dike û wê gavê jinên şervan di şekeftê ve nebûn û Nûroj xwe xilas dike û digehe babê xwe û pê ra vedigere mal.

Nûroj gelek hez ji babê xwe dike û naxwaze wî bi tenê bihêle û dixwaze xizmeta wî bike û êdî pê ra diҫe şivaniya pezî jî. Êrişa enfalan bi ser wan da dihê û ew jî bi xelkê ra ber bi bakur direvin û bi rê ve hemî kuştî û birîndar û derdeseriyên şer û enfalan dibînin. Ew xwe li dawiyê derbas dikin aliyê din yê sinoran û li kampeke penaberan li bakur bi cih dibin. 

Nûroj xortekî bi navê Şiyan, ku pêşmerge bû, nas dike û her du jî hez ji yek û du dikin. Lê Nûroj naxwaze babê xwe bi tenê bihêle û bi Şiyanî ra, ber bi derve biҫe. Bab jî hez ji keҫa xwe dike, lê dixwaze wê ji xwe ra bike pêguhork û wê bike jina pîrekî. Ew ne bi dilê Nûrojê ye, lê hemcar bêdiliya babê xwe nake. Demê bab diҫe bajarî ji bo kirîna kincên dawetê ji xwe ra, Nûroj xwe bi cilên pirreng yên bûkaniyê yên jê ra hatine dipêҫe û neftê li xwe dike û xwe disoje.

 

ناڤێ کتێبێ: ڕۆژێن ئێتوون

نڤیسکار: کۆڤان سندی

وەشانخانە

چاپخانە: زانا ل دهۆکێ

سالا وەشانێ: ٢٠٠٧

هەژمارا ڕووپەلان: ٢٥١

 

ڕۆمانا ڕۆژێن ئێتوون سه‌رهاتیا که‌چه‌کێ و مالباتا وێ و کاره‌ساتێن ب سه‌رێ وان و خه‌لکێ وان هاتنە و پاشکارتێکرنێن وان بوویه‌ر و کاره‌ساتان ل سه‌ر ژیان و ده‌روونیا وان ڤه‌دگێره‌. هه‌روه‌ها شه‌رێ سه‌دامی ل دژی خه‌لکێ باشوورێ کوردستانێ، ئه‌نفال و ڕه‌ڤ و کامپێن په‌نابه‌ران ل باکوورێ وه‌لاتی پشکه‌کا مه‌زن ژ ڤێ ڕۆمانێ پێک دئینن.

نوورۆژ که‌چه‌که‌ نووجوانه‌، ل گونده‌کی ل سه‌ر سنۆرێن باشوورێ کوردستانێ دژی و ئه‌و یه‌کانه‌یا دێوباڤێن خوه‌ یه‌. دایک لێ دمره‌ و ئه‌و ئێدی دبه‌ به‌رمالی و هه‌میکاره‌. هه‌م کارێ مالێ دکه‌ و هه‌م ژی ئالیکاریا بابێ خوه‌ خۆرشیدی د کارووبارێن ده‌رڤەیێ مالێ دا، یێن وه‌ک شڤانیێ ژی دکه.‌

ئه‌و جاره‌کێ، ل به‌ر بالاڤان، ژ که‌چا مختاری دزانه‌ کو بابێ وێ، ئه‌و هێژ د زکێ دایکا خوه‌ دا‌ بوو، دایه‌ کورێ مختاری وه‌سفی. ئه‌و ژ بهیستنا وێ نووجه‌یێ دخه‌یده‌ و ب وێ که‌چێ و هه‌ڤالا پێ ڕه‌ ب شه‌ر دچن و ل وێ ڕۆژا بهاری دشه‌مته‌ بۆ ناڤ ڕووبارێ ئاڤ لێ بووشبوویی و ئه‌گه‌ر که‌چه‌کێ ژ وان نه‌کربا هاوار و زەلام پێ ڕا نه‌گه‌هشتبان، دێ ئه‌و ژ مرنێ خلاس نه‌با.

باب سه‌رهاتیێ ژ ده‌ڤێ که‌چا خوە دبهیسه‌ و هێرس دبه‌ و دچه‌ سه‌ر مالا مختاری و ل وێ ده‌رێ، ئه‌و و مختار و هه‌ردو کورێن وی ب شه‌ر دچن و هه‌ڤودو بریندار دکن.

بابێ وێ گازندا خوه‌ دبه‌ جه‌م کۆمیته‌یا پێشمه‌رگه‌یان ل ده‌ڤه‌رێ، ژ بۆ کو ئه‌و ڕه‌وشا د ناڤبه‌را وی و مختاری دا ئارام بکن، لێ بێ هۆده‌ بوو. د ڤه‌گه‌رێ دا و ب ڕێ ڤه‌ ئەو ده‌بانجه‌یه‌کا ڕووسی دبینه‌. وێ ده‌بانجه‌یێ دفرۆشه‌ که‌سه‌کی و ئه‌و که‌س وێ دفرۆشه‌ کورێ مختارێ. دیار دبه‌ کو ئه‌و ده‌بانجه‌ یا کورێ مختاری، وه‌سفی یه‌، یێ کو ئه‌و چه‌ند ڕۆژ بوون به‌رزه‌ ببوو. ئه‌ڤجا پێشمه‌رگه‌ خۆرشیدی ب تۆهمه‌تا کوشتنا کورێ مختاری دگرن.

نوورۆژ یا کو پشتی گرتنا بابێ ب ته‌نێ مابوو ژ بۆ گیایێن خوارنێ دچه‌ چیایی و ژ بلنداهیه‌کێ، به‌ر ب ژێر دته‌حسه‌ و ب سه‌ر به‌ر و که‌ڤران دکه‌ڤه‌ و خوه‌ یا بریندار د ناڤا شکه‌فته‌کا تاری دا دبینه‌. ئه‌و شکه‌فت جهێ خوه‌ڤه‌شارتنا سێ شه‌رڤانێن ژن بوو و وه‌ختێ ئه‌و ڤه‌دگه‌رن و وێ دبینن، وێ ده‌رمان دکن و خوارنێ ددنێ، لێ ژێ دخوازن ئه‌و ژی وه‌ک وان ببه‌ شه‌رڤان و ئه‌و وێ هینی بکارئینانا چه‌کی دکن. لێ ئه‌و شه‌رڤان ناخوازن ئه‌و ژ وێ ده‌رێ ده‌ربکه‌ڤه‌، ب بهانه‌یا نه‌ کو ب ڕێیا وێ جهێ خوه‌ڤه‌شارتنا وان بهێ زانین.

ل ئالیێ دی پێشمه‌رگه‌یێن سه‌ر ب کۆمیته‌یێ، ڕۆژه‌کێ ب ڕێ ڤه‌ که‌سه‌کی دگرن و کورێ مختاری وه‌سفی ژی ب برینداری دبینن و ژێ دزانن کو زلامێ وان گرتی، وه‌سفی بریندار کریه‌. کورێ مختاری ژ به‌ر برینێن خوه‌ دمره‌ و پێشمه‌رگه‌ کوژه‌کی دگرن و ب خوه‌ ڕا دبن و خۆرشیدی به‌ر ددن.

خۆرشید ژ به‌ر به‌رزه‌بوونا که‌چا خوه‌ خه‌مگین دبه‌ و ئێدی ناخوازه‌ ل مال به‌ و هه‌می نۆبێن شڤانیێ هل دده‌ سه‌ر ملێ خوه‌. جاره‌کێ خۆرشید ل هنداڤ وێ شکه‌فتا نوورۆژ تێ دا، ب ناڤێ نوورۆژێ گازی دکه‌ و وێ گاڤێ ژنێن شه‌رڤان د شه‌که‌فتێ ڤه‌ نه‌بوون و نوورۆژ خوه‌ خلاس دکه‌ و دگه‌هه‌ بابێ خوه‌ و پێ ڕا ڤه‌دگه‌ره‌ مال.

نوورۆژ گه‌له‌ک حه‌ز ژ بابێ خوه‌ دکه‌ و ناخوازه‌ وی ب ته‌نێ بهێله‌ و دخوازه‌ خزمه‌تا وی بکه‌ و ئێدی پێ ڕا دچه‌ شڤانیا په‌زی ژی. ئێرشا ئه‌نفالان ب سه‌ر وان دا دهێ و ئه‌و ژی ب خه‌لکی ڕا به‌ر ب باکوور دره‌ڤن و ب ڕێ ڤه‌ وان کوشتی و بریندار و ده‌رده‌سه‌ریێن شه‌ر و ئه‌نفالان دبینن. ئه‌و خوه‌ ل داویێ ده‌رباس دکن ئالیێ دی یێ سنۆران و ل کامپه‌که‌ په‌نابه‌ران ل باکور ب جهـ دبن. 

نوورۆژ خۆرته‌کی ب ناڤێ شیان، کو پێشمه‌رگه‌ بوو، ناس دکه‌ و هه‌ر دو ژی حه‌ز ژ یه‌ک و دو دکن. لێ نوورۆژ ناخوازه‌ بابێ خوه‌ ب ته‌نێ بهێله‌ و ب شیانی ڕا، به‌ر ب ده‌رڤه‌ بچه‌. باب ژی حه‌ز ژ که‌چا خوه‌ دکه‌، لێ دخوازه‌ وێ ژ خوه‌ ڕا بکه‌ پێگوهۆرک و وێ بکه‌ ژنا پیره‌کی. ئه‌و نه‌ ب دلێ نوورۆژێ یه‌، لێ هه‌مجارا ‌ بێدلیا بابێ خوه‌ ناکه‌. ده‌مێ باب دچه‌ باژاری ژ بۆ کرینا کنجێن داوه‌تێ ژ خوه‌ ڕا، نوورۆژ خوه‌ ب جلێن پڕه‌نگ یێن بووکانیێ یێن ژێ ڕا هاتنه‌ دپێجه‌ و نه‌فتێ ل خوه‌ دکه‌ و خوه‌ دسۆژه.

Naxên derizî

Navê kitêbê: Naxên Derizî
Nivîskar: Umêd Segvan
Weşanxane: Pertûkxaneya Xanî li Dihokê
Çapxane: Rênma li Silêmaniyê
Sala weşanê: 2016
Hejmara rûpelan: 275

 

Arêşeyên civakî û bandora wan ya domdirêj li ser kesên pê têkildar, rewşa zarokên hejar û bê semyan û ji kolanan ra hiştî, ji babetên serekî yên romana civakî ya bi navê Naxên derizî ye.

Zamdar yekaneyê dêûbavên xwe yên hejar e. Dilop, keҫa cîranan û şagirda heman dibistana wî, hez jê dike û xwe jê nêzîk dike, ew wê dostînîya wê naxwaze û gotinên kirêt dibêjeyê. Ew jî ji ber ku wî kerb ji dilopan vedibû û zivistanan ji ber dilopan nedikarî di odeya malê de binve.

Zamdarê sinêle xwe ji xelkî dûr digire û direve nava xwe û xeyalan û di wê hemiyê de xwe yê wênegir û kevalҫêker peyda dike. Ew bi derbasbûna wextî ra hest pê dike ku wî dilê Dilopê şikandiye û ew karekê nebaş bû.

Babê Zamdarî dibe kadirê partiyekê û piştî serhildanê dibe berpirs û dewlemend û rewşa wan ya aborî pir baş dibe. Zamdar hest bi kêmasiyekê dike û gazindeyan ji bejna xwe ya kurt dike û bab, ji bo ҫareseriyê wî dibe cem doktoran. Zamdar li Peymangeha hunerên ciwan dixwîne û li wê derê du keҫan nas dike, Endêşe û û Meyav û dilê wî dikeve Meyavê. Lê Endêşe bi huner û bizivokiya xwe berê wî bide xwe û kerbê li hember Meyavê di nav wî da diҫîne. Kerba zamdarî ji Meyavê digehe wê astê ku ew tabloyeka wê ya rûs ҫêdike û bi dîwarekê peymangehê ve dadileqîne. Meyav gelek bi wê reftara wî diêşe û bo demekî ji peymangehê vediqete.

Zamdar, paşî pê dizane ku Meyav heman ew Dilop e ya ku wî di zarokîniyê de dexisandî û kirêtkirî. Gelek ji wê reftara xwe êciz dibe, dev ji Endêşeyê ber dide û dibe hevalê nêzîk yê Meyavê û bê razîbûna babê xwe pê dizewice û ji mala babê xwe cida dibe û kurekê wan cêdibe.

Bab, yê dewlemend û xudan desthilat bela xwe ji Zamdarî venake û şerê gumanê pê ra dike, ji bo ku ew dev ji jina xwe berbide. Wî dibe cem doktorekî û fehesekê jê ra dike û li gor dokotrî encamên fehsê nîşan didin ku wî zarok nabin, anku ew kurê Dilopê, ne yê wî ye. Ev pir kar dike ser wî û roj bo rojê guman û kerb li hember Dilopê li cem wî mezintir dibe û rojekê li bin wan givaşan bi kêrê êrişê dike ser Dilopê û wê di xwînê da bê liv dihêle.

Ji ber peywendiyên babê, ew nayê girtin û Zamdarê weha têgehiştibû ku wî Dilop kuştiye û nedizanî ka ҫi bi serê kurê Dilopê hatiye diҫe Fransayê. Ew li Fransayê wî doktorî dibîne yê ku fehis jê ra kiribû û gotibûyê ku wî zarok nabin. Ji wî doktorî dizane ku ew direw bû û babê wî jê xwestibû ew weha bibêjeyê da ku ew jina xwe bihêle. Babê wî dimire û ew piştî yazde salên li derve vedigre bajarê xwe û li ser hunera wênegirtin û kevalҫêkirinê berdewam dibe û gelek navdar dibe.

Ew rojekê kurekê biҫûk yê hejar û cigarefiroş li ser cehdeyekê dibîne, wî wêne dike û resmekî jê ҫêdike û ew keval bi nav û deng dibe û giran tê firotin. Ew zarok Kejo ye û qaşo bê dayik û bab e û bi dapîra xwe ya nexweş û hejar ra dijî. Kejo wî wêneyê xwe li dikana kevalfiroşekî dibîne û hewlên dizîna wî wêneyê dide û ji ber wê ҫendê rastî arêşeyan dibe, lê di dawiyê da wî didze.

Zamdar kesekê masîgir bi navê Mîrxan û keҫekê li mala wî bi navê Kevan, ku gotin û reftarên wê û heta dêmê wê jî wek Dilopê bûn nas dike û bi Kevanê ra dibe dost. Di nava vê heyama mana xwe da li bajarê xwe, ji hejmareka jê ra nenas peyam dihên, hemî jî gef in û gotinên peywendî bi kuştina Dilopê ve ne.

Gumana ku Dilop sax e û ev peyamên wê ne, di nav wî da bihêz dikeve û ji wî efserê berpirsiyar ji dosyeya Dilopê dizane ku wan kelexê wê li cihê bûyerê nedîtibû. Êdî ew têdigehe ku Kevan bi xwe Dilop e.

Ew berê tirimbêla xwe dide wê kolan û mala ku wî ew gelek caran li ber derî dîtibû. Di heman gavê da Dilop, ya ku ku kurê xwe Kejo peyda kiribû, ji wê malê derdikeve û li ser cehdeyê dixwaze taksiyekê bigre û bi kurê xwe ra dûr, ber bi rojhilatê ve biҫe. Aha di wê kêliyê da Zamdar bi tirimbêla xwe ya bi lez dihajot diyar dibe û bê heza xwe li her duyan dide û wan dikuje. Ew dihê girtin û xwe li zîndanê dikuje.

Serhatiyên di vê berhemê da gelek in û bi taybetî serhatiya Kejoyî û hevalên wî yên zarok. Herweha ҫîroka Mojganê ya ku dihê neҫarkirin ku bibe pêguhorka birayê xwe û ka ҫi hat serê wê. Cîroka Xelekî û babê wî yê li ber ҫavên wî leşfiroşî bi dayika wî dikir. Ҫîroka Mîrxanê masîgir û pêşmergetiya wî û hêj kesên din bi sohbet û serhatiyên xwe ve.

 

 

ناڤێ کتێبێ: ناخێن دەرزی

نڤیسکار: ئومێد سەگڤان

وەشانخانە: پەرتووکخانەیا خانی ل دهۆکێ

چاپخانە: رێنما ل سلێمانیێ

سالا وەشانێ: ٢٠١٦

هەژمارا ڕووپەلان:

 

ئارێشه‌یێن جڤاکی و باندۆرا وان یا دۆمدرێژ ل سه‌ر که‌سێن پێ تێکلدار، ڕه‌وشا زارۆکێن هه‌ژار و بێ سه‌میان و ژ کۆلانان ڕا هشتی، ژ بابه‌تێن سه‌ره‌کی یێن ڕۆمانا جڤاکی یا ب ناڤێ ناخێن ده‌رزی یه.‌

زامدار یه‌کانه‌یێ دێوباڤێن خوه‌ یێن هه‌ژاره‌. ده‌مێ دلۆپ، که‌چا جیرانان و شاگردا هه‌مان دبستانا وی، حه‌ز ژێ دکه‌ و خوه‌ ژێ نێزیک دکه‌، ئه‌و وێ دۆستینیا وێ ناخوازه‌ و گۆتنێن کرێت دبێژه‌یێ. ئەو ژی ژ بەر کو وی کەرب ژ دلۆپان ڤەدبوو و زڤستانان ژ بەر دلۆپان نەدکاری د ئۆدەیا مالێ دا بنڤە.

‌زامدارێ سنێله‌ خوه‌ ژ خه‌لکی دوور دگره‌ و دره‌ڤه‌ ناڤا خوه‌ و خه‌یالان و د وێ هه‌میێ ده‌ خوه‌ یێ وێنه‌گر و که‌ڤالچێکه‌ر په‌یدا دکه‌. ئه‌و ب ده‌رباسبوونا وه‌ختی ڕا هه‌ست پێ دکه‌ کو وی دلێ دلۆپێ شکاندیه‌ و ئه‌و کاره‌کێ نه‌باش بوو.

بابێ زامداری دبه‌ کادرێ پارتیه‌کێ و پشتی سه‌رهلدانێ دبه‌ به‌رپرس و ده‌وله‌مه‌ند و ڕه‌وشا وان یا ئابۆری پر باش دبه‌. زامدار هه‌ست ب کێماسیه‌کێ دکه‌ و گازنده‌یان ژ به‌ژنا خوه‌ یا کورت دکه‌ و باب، ژ بۆ چارەسەریێ وی دبە جەم دکتۆران.  زامدار ل په‌یمانگه‌ها هونه‌رێن جوان دخوینه‌ و ل وێ ده‌رێ دو که‌چان ناس دکه‌؛ ئه‌ندێشه‌ و مه‌یاڤ و دلێ وی دکه‌ڤه‌ مه‌یاڤێ. لێ ئه‌ندێشه‌ ب هونەر و بزڤۆکیا خوه‌ به‌رێ وی دده‌ خوه‌ و که‌ربێ ل هه‌مبه‌ر مه‌یاڤێ د ناڤ وی دا دچینه‌. که‌ربا زامداری ژ مه‌یاڤێ دگه‌هه‌ وێ ئاستێ کو ئه‌و تابلۆیەکا وێ یا ڕووس چێدکه‌ و ب دیواره‌کێ په‌یمانگه‌هێ ڤه‌ دادله‌قینه‌. مه‌یاڤ گه‌له‌ک ب وێ ڕه‌فتارا وی دئێشه‌ و بۆ ده‌مه‌کی ژ په‌یمانگه‌هێ ڤه‌دقه‌ته.‌

زامدار، پاشی پێ دزانه‌ کو مه‌یاڤ‌ هه‌مان ئه‌و دلۆپه‌ یا کو وی د زارۆکینیێ دا ده‌خساندی و کرێتکری. گه‌له‌ک ژ وێ ڕه‌فتارا خوه‌ عێجز دبە‌، ده‌ڤ ژ ئه‌ندێشه‌یێ به‌ر دده‌ و دبه‌ هه‌ڤالێ نێزیک یێ مه‌یاڤێ و بێ ڕازیبوونا بابێ خوه‌ پێ دزه‌وجه‌ و ژ مالا بابێ خوه‌ جدا دبه‌ و کوره‌کێ وان چێدبه.‌

باب، یێ ده‌وله‌مه‌ند و خودان ده‌ستهلات، به‌لا خوه‌ ژ زامداری ڤه‌ناکه‌ و شه‌رێ گومانێ پێ ڕا دکه‌ ژ بۆ کو ئه‌و ده‌ڤ ژ ژنا خوه‌ به‌ربده‌. وی دبه‌ جه‌م دکتۆره‌کی و پشکنینەکێ ژێ ڕا دکه‌ و ل گۆر دکتۆری ئه‌نجامێن فه‌حسێ نیشان ددن کو وی زارۆک نابن، ئانکو ئه‌و کورێ دلۆپێ، نە یێ وی یە. ئه‌ڤ پر کار دکه‌ سه‌ر وی و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ گومان و که‌رب ل هه‌مبه‌ر دلۆپێ ل جه‌م وی مه‌زنتر دبه‌ و ڕۆژه‌کێ ل بن وان گڤاشان ب کێرێ ئێرشێ دکه‌ سه‌ر دلۆپێ و وێ د خوینێ دا بێ لڤ دهێله.‌

ژ به‌ر په‌یوه‌ندیێن بابێ، ئه‌و نایێ گرتن و زامدارێ  وەها تێگەهشتبوو کو وی دلۆپ کوشتیە و نه‌دزانی کا چ ب سه‌رێ کورێ دلۆپێ ژی هاتیه‌ دچه‌ فرانسایێ. ئه‌و ل فرانسایێ وی دکتۆری دبینه‌ یێ کو فه‌حس ژێ ڕا کربوو و گۆتبوویێ کو وی زارۆک نابن. ژ وی دکتۆری دزانه‌ کو ئه‌و دره‌و بوو و بابێ وی ژێ خوه‌ستبوو ئه‌و وه‌ها ببێژه‌یێ دا کو ئه‌و ژنا خوه‌ بهێله‌. بابێ وی دمره‌ و ئه‌و پشتی یازده‌ سالێن ل ده‌رڤه‌ ڤه‌دگره‌ باژارێ خوه‌ و ل سه‌ر هونه‌را وێنه‌گرتن و که‌ڤالچێکرنێ به‌رده‌وام دبه‌ و گه‌له‌ک ناڤدار دبه.‌

ئه‌و ڕۆژه‌کێ کوره‌کێ بچووک یێ هه‌ژار و جگاره‌فرۆش ل سه‌ر جه‌هده‌یه‌کێ دبینه‌، وی وێنه‌ دکه‌ و رەسمەکی ژێ چێدکه‌ و ئه‌و که‌ڤال ب ناڤ و ده‌نگ دبه‌ و گران دهێ فرۆتن. ئه‌و زارۆک که‌ژۆ یه‌ و قاشۆ بێ دایک و بابه‌ و ب داپیرا خوه‌ یا نه‌خوه‌ش و هه‌ژار ڕا دژی. که‌ژۆ وی وێنه‌یێ خوه‌ ل دکانا که‌ڤالفرۆشه‌کی دبینه‌ و هه‌ولێن دزینا وی وێنه‌یی دده‌ و ژ به‌ر وێ چه‌ندێ ڕاستی ئارێشه‌یان دبه‌، لێ د داویێ دا وی ددزه.‌

زامدار که‌سه‌کێ ماسیگر ب ناڤێ میرخان و که‌چه‌کێ ل مالا وی ب ناڤێ که‌ڤان، کو گۆتن و ڕه‌فتارێن وێ و هه‌تا دێمێ وێ ژی وه‌ک دلۆپێ بوون، ناس دکه‌ و ب که‌ڤانێ ڕا دبه‌ دۆست. د ناڤا ڤێ هه‌یاما مانا خوه‌ دا ل باژارێ خوه‌، ژ هه‌ژماره‌کا ژێ ڕا نه‌ناس په‌یام دهێن، هه‌می ژی گه‌فن و گۆتنێن په‌یوه‌ندی ب کوشتنا دلۆپێ ڤە نە.‌

گومانا کو دلۆپ ساخه‌ و ئه‌ڤ په‌یامێن وێ نه‌، د ناڤ وی دها بهێز دکه‌ڤه‌ و ژ وی ئه‌فسه‌رێ به‌رپرسیار ژ دۆسیه‌یا دلۆپێ دزانه‌ کو وان که‌له‌خێ وێ ل جهێ بوویه‌رێ نه‌دیتبوو. ئێدی ئه‌و تێدگه‌هه‌ کو که‌ڤان ب خوه‌ دلۆپه.‌

ئەو بەرێ ترمبێلا خوه‌ دده‌ وێ کۆلان و مالا کو وی ئه‌و گه‌له‌ک جاران ل به‌ر ده‌ریێ وێ دیتبوو‌. د هه‌مان گاڤێ دا دلۆپ، یا کو کو کورێ خوه‌ که‌ژۆ په‌یدا کربوو، ژ وێ مالێ ده‌ردکه‌ڤه‌ و ل سه‌ر جه‌هده‌یێ دخوازه‌ تاکسیه‌کێ بگره‌ و ب کورێ خوه‌ ڕا دوور به‌ر ب ڕۆژهلاتێ ڤه‌ بچه‌. ئاها د وێ کێلیێ دا زامدار ب ترمبێلا خوه‌ یا ب له‌ز دهاژۆت دیار دبه‌ و بێ حه‌زا خوه‌ ل هه‌ر دویان دده‌ و وان دکوژه‌. ئه‌و دهێ گرتن و خوه‌ ل زیندانێ دکوژه.‌

سه‌رهاتیێن د ڤێ به‌رهه‌مێ دا گه‌له‌کن و ب تایبه‌تی سه‌رهاتیا که‌ژۆیی و هه‌ڤالێن وی یێن زارۆک. هه‌روه‌ها چیرۆکا مۆژگانێ یا کو دهێ نه‌چارکرن کو ببه‌ پێگوهۆرکا برایێ خوه‌ و کا چ هات سه‌رێ وێ. چیرۆکا خه‌له‌کی و بابێ وی یێ ل به‌ر چاڤێن وی له‌شفرۆشی ب دایکا وی دکر. چیرۆکا میرخانێ ماسیگر و پێشمه‌رگەتیا وی و هێژ که‌سێن دی ب سۆحبه‌ت و سه‌رهاتیێن خوه‌ ڤه.‌

Gerek bi kurmanciya Mistefa Aydoganî ra

Berî ҫend rojan Mistefa Aydoganî bi destê min girt û ez li şaperên peyvên xwe siwar kirim û firandim nav cîhana xem û hêviyên xwe û yên ҫend nifşan û me pev ra dada nav himbêzên biyanistan, Kurdistan, bêrîkirinan û siberojê.

Ez bi xemnameyên wî ra ji stockholmê ҫûme warê kevnar, cihê dîroka hîn kitêban rastiyên wan têr himbêz nekirîn û warê zimanê li ber kêra bişaftinê ye. Wexera me ji Erbanê dest pê kir û sohbeta wî ya bi babê ra em birin Dinêserê û berê me da keleya Zêrzewanê û qêrînên êşa Heskîfê bi guh û dilên me keftin. Dengekê bi xwe bawer li wî esmanî digot: ”… bi bawerîya ku em dê rojekê ji vê xemistanê rizgar bibin, bi soza ku em dê destûrê nedin tu kesî ku me ji xeyalên me bi dûr bixîne û bi hêviya ku em dê xeyalên xwe bikin merhem û di birînên xwe da bidin…”

Di nav peyv û hevokên di kurmanciya kevnar da landikandî, ez jî bi windakirina birayî, bab û dayê êşiyam û min zanî ka mirov bi wê windakirinê ra ҫend û ҫi yên din ji dest dide.

Lê di nav wan hemî xem û kefteleftan da, dema nivîskar, li warê dê û bavan, li ser rêyan rastî xelkekî dihê ku hîn bi kurmanciyê diaxivin, ew pê digirnije û tê da ronahiya berdewambûna nasnameyê dibîne û dibêje: ”Ji kêfa zimanî, tu nema bû ku bask bi min ve bibûna û ez bifirîyama ber perê asîmanan. Ji xwe, ev hêvî bû ya ku ez bi wê li ser lingan mabûm. Ev hêvî bû ya ku ez bi jîyanê ve girê dabûm…”

Hestek bi xwendinê ra li cem min ҫêbû ku pirtûka Xemnameyê nebes vegotineka bîrînanan û wêjeyî ye, lê ew herweha jî defterka berҫavkirina wê rênivîsê ye, ya ku Mistefayî gelek salên xwe danê û 2012ê ronahî dîtî. Ew rênivîs ya ku bûye pêşniyaz û proje û di encamê û di karekê hevbeş yê gelek xemxorên kurdiyê de û bi keda Komxebata kurmanciyê bûye rênivîseka hevbeş ya ku rû li bêhtir standardbûnê dike.

Xemname

Mistefa Aydogan

Weşanxaneya Lîs

Ҫapa yekem 2020

به‌ری چه‌ند ڕۆژان مسته‌فا ئایدۆگانی ب ده‌ستێ من گرت و ئه‌ز ل سه‌ر شاپه‌رێن په‌یڤێن خوه‌ سوار کرم و فراندم ناڤ جیهانا خه‌م و هێڤیێن خوه‌ و چه‌ند نفشان و مه‌ په‌ڤ ڕا دادا ناڤ همبێزێن بیانستان، کوردستان، بێریکرنان و سبه‌رۆژێ.

ئه‌ز ب خه‌منامه‌یێن وی ڕا ژ ستۆکهۆلمێ چوومه‌ وارێ که‌ڤنار، جهێ دیرۆکا هین کتێبان ڕاستیێن وان تێر همبێز نه‌کرین و وارگەهێ زمانێ ل به‌ر کێرا بشافتنێ یه‌. وه‌غه‌را مه‌ ژ عه‌ربانێ ده‌ست پێ کر و سۆحبه‌تا وی یا ب بابێ ڕا ئه‌م برن دنێسه‌رێ و به‌رێ مه‌ دا که‌له‌یا زێرزه‌وانێ و قێرینێن ئێشا حه‌سکیفێ ب گوهێن و دلێن مه‌ که‌فتن. ده‌نگه‌کێ ب خوه‌ باوه‌ر ل وی ئه‌سمانی دگۆت: ''...  ب باوه‌رییا کو ئه‌م دێ ڕۆژه‌کێ ژ ڤێ خه‌مستانێ ڕزگار ببن، ب سۆزا کو ئه‌م دێ ده‌ستوورێ نه‌دن تو که‌سی کو مه‌ ژ خه‌یالێن مه‌ ب دوور بخینه‌ و ب هێڤیا کو ئه‌م دێ خه‌یالێن خوه‌ بکن مه‌رهه‌م و د برینێن خوه‌ دا بدن...''

د ناڤ په‌یڤ و هه‌ڤۆکێن د کورمانجیا که‌ڤنار دا لاندکاندی، ئه‌ز ژی ب ونداکرنا برایی، باب و دایێ ئێشیام و من زانی کا مرۆڤ ب وێ ونداکرنێ ڕا چه‌ند و چ یێن دن ژ ده‌ست دده.‌

لێ د ناڤ وان هه‌می خه‌م و که‌فته‌له‌فتان دا، ده‌ما نڤیسکار، ل وارێ دێ و باڤان، ل سه‌ر ڕێیان ڕاستی خه‌لکه‌کی دهێ کو هین ب کورمانجیێ دئاخڤن، ئه‌و پێ دگرنژه‌ و تێ دا ڕۆناهیا به‌رده‌وامبوونا ناسنامه‌یێ دبینە و دبێژه‌: ”ژ کێفا زمانی، تو نه‌ما بوو کو باسک ب من ڤه‌ ببوونا و ئه‌ز بفرییاما به‌ر په‌رێ ئاسیمانان. ژ خوه‌، ئه‌ڤ هێڤی بوو یا کو ئه‌ز ب وێ ل سه‌ر لنگان مابووم. ئه‌ڤ هێڤی بوو یا کو ئه‌ز ب ژیانێ ڤه‌ گرێ دابووم... “

هه‌سته‌ک ب خوه‌ندنێ ڕا ل جه‌م من چێبوو کو پرتووکا خه‌منامه‌یێ نه‌به‌س ڤه‌گۆتنه‌کا بیرئینان و وێژه‌یی یه‌، لێ ئه‌و هه‌روه‌ها ژی ده‌فته‌رکا به‌رچاڤکرنا وێ ڕێنڤیسێ یه‌، یا کو مسته‌فایی گه‌له‌ک سالێن خوه‌ دانێ و ۲۰۱۲ێ ڕۆناهی دیتی. ئه‌و ڕێنڤیس یا کو بوویه‌ پێشنیاز و پرۆژه‌ و د ئه‌نجامێ و د کاره‌کێ هه‌ڤبه‌ش یێ گه‌له‌ک خه‌مخۆرێن کوردیێ دا و ب که‌دا کۆمخه‌باتا کورمانجیێ بوویه‌ ڕێنڤیسه‌کا هه‌ڤبه‌ش یا کو ڕوو ل بێهتر ستانداردبوونێ دکه.

خەمنامە

مستەفا ئایدۆگان

وەشانخانەیا لیس

چاپا یەکەم ٢٠٢٠‌

Pel û xulî

Navê kitêbê: Pel û xulî
Nivîskar: Tehsîn Navişkî
Weşanxane: Wezareta rewşenbîrî
Çapxane: Wezareta rewşenbîrî li Hewlêrê
Sala weşanê: 2009
Hejmara rûpelan: 419

Pel û xulî romaneka civakî ye li ser jiyana xurtekî li bajarekê ku ketiye bin desthilat û birêveberiya gendelkaran. Ew wêneyekî derbarê gendeliya li hemî warên kar û jiyanê li wî bajarî belav bûye berçav dike.

Gurgo kurê Dêwalî Berpelî ye û babê wî di enfalan da berze bûye. Ew li dezgeha herdem zindî û bê serûşûnan li bajêrê Varjînê kar dike. Lê û ji ber dîtin û helwêstên wî yên li dijî gendelî û bêqanûniyê ew rastî gelek arêşeyan dibe û nexasme li gel Cengîzî, birêveberê dezgeha ew lê kar dike û piştî şeredev û şeredestê ew ji wî karî dihê derxistin.

Ew gelek karên dî dicerbîne, lê ji ber ku neşiya li hember xap û gendeliyên wî li wan karan didîtin bê deng bibe, lew ji wan hemiyan hat derxistin û rastî ragirtin û dadgehê jî bû.

Ew carekê di civîneka ku serkêşekê mezin tê da amade dibe, di nav haziran da radibe û vekirî behsê gendeliya wan birêveberan dike yên li wê derê amade, yên wek Mamendî û Cengîzî û qala dûrketina desthilatê ji xelkî dike û dibêje ku ew berpirs yên li dormandora serkêşê mezn in, hemî derewan lê dikin û rastiya heyî nagehîninê. Serkêşê mezin baş guhdariya wî dike û keyfxweşiya xwe ji bihîstina wê axiftina wî diyar dike.

Piştî demekê serkêşê mezin pêşniyaz dike ku Gurgo bibe birêveberê mezin yê bajêrê Varjînê li şûna Mamendê Keravî, lê Gurgo yê ku di wan gavan da wek şofêrê taksiyê kar dike hizra xwe di wê pêşniyazê da dike. Ew di navbera du hizran da dimîne; ne ku ew bibe birêveberê bajêrî û nikare di nav vê sîstema gendel da çi guhorînan bike û hizra dî jî dibêjeyê ku pêdivî ye ew vê derfetê ji dest nede û vê berpirsiyariyê bistîne û hewla wê guhorînê bide ya wî û gelekan çav lê ye.

Gurgoyî herweha li malê jî sergêjî hene. Jina wî Vîn ya ku qanûn xwendiye ducan e û di wê bawerê da ye ecineyek bi dû wê keftiye û jê dixwaze ew bi gotina wî bike, heke ne, dê zarokê wê di zikî da bikuje. Vîn ji hebûna ecineyî bawer dike û dixwaze ji bo çareseriyê biçe cem şêxekî. Gurgo li dijî çûna cem şêxî ye û hewil dide wê têbigehîne ku hebûna wî ecineyî ne rast e û ev bêtir ji egera arêşeyên derûnî ye.

Gelek serhatî û çîrok di vê romanê da hene û nemaze ya derbarê rastiya babê Gurgoyî û reva wan ya di demê enfalan da ber bi sinoran. Serhatiya jina wî Vînê û babê wê yê ku li malê tadarî li wan dikir û ew diquta. Çîroka desthilatdarê mezin li bajêrê Varjînê Mamend Keravî û bazirganiya heşîşê li gel jineka bi navê Şepal û kuştina wê jinê. ‌Herweha gendeliyên Cengîzî û peywendya wî bi Şepalê ra û gelek behs û babetên din.

 

ناڤێ کتێبێ: پەل و خولی

نڤیسکار: تەحسین ناڤشکی

وەشانخانە: وەزارەتا رەوشەنبیری

چاپخانە: وەزارەتا رەوشەنبیری ل هەولێرێ

سالا وەشانێ: ٢٠٠٩

هەژمارا رووپەلان: ٤١٩

 

 

پەل و خولی ڕۆمانەکا جڤاکی یە ل سەر ژیانا خورتەکی ل باژارەکێ کو کەتیە بن دەستهلات و بڕێڤەبەریا گەندەلکاران. ئەو وێنەیەکی دەربارێ گەندەلیا ل هەمی وارێن کار و ژیانێ ل وی باژاری بەلاڤ بوویە بەرچاڤ دکە.

گورگۆ کورێ دێوالی بەرپەلی یە و بابێ وی د ئەنفالان دا بەرزەبوویە. ئەو ل دەزگەها هەردەم زندی و بێ سەروشوونان ل باژێرێ ڤارژینێ کار دکە. لێ و ژ بەر دیتن و هەلوێستێن وی یێن ل دژی گەندەلی و بێقانونیێ ڕاستی گەلەک ئارێشەیان دبە و نەخاسمە ل گەل جەنگیزی، برێڤەبەرێ دەزگەها ئەو لێ کار دکە و پشتی شەرەدەڤ و شەرەدەستێ ئەو ژ وی کاری دهێ دەرخستن.

ئەو گەلەک کارێن دی دجەربینە، لێ ژ بەر کو نەشیا ل هەمبەر خاپ و گەندەلیێن وی ل وان کاران ددیتن بێ دەنگ ببە، لەو ژ وان هەمیان هات دەرخستن و ڕاستی ڕاگرتن و دادگەهێ ژی بوو.

 ئەو جارەکێ د جڤینەکا کو سەرکێشەکێ مەزن تێ دا ئامادە دبە، د ناڤ حازران دا ڕادبە و ڤەکری بەحسێ گەندەلیا وان برێڤەبەران دکە یێن ل وێ دەرێ ئامادە، یێن وەک مامەندی و جەنگیزی و قالا دوورکەتنا دەستهلاتێ ژ خەلکی دکە و دبێژە کو ئەو بەرپرس یێن ل دۆرماندۆرا سەرکێشێ مەزنن هەمی درەوان لێ دکن و ڕاستیا هەیی ناگەهیننێ. سەركێشی مەزن باش گوهداریا وی دکە و کەیفخوەشیا خوە ژ بهیستنا وێ ئاخفتنا وی دیار دکە.

پشتی دەمەکێ سەرکێشێ مەزن پشنیاز دکە کو گورگۆ ببە برێڤەبەرێ مەزن یێ باژێرێ ڤارژینێ ل شوونا مامەندێ كەراڤی، لێ گورگۆ یێ کو د وان گاڤان دا وەک شۆفێرێ تاکسیێ کار دکە هزرا خوە د وێ پێشنیازێ دا دکە. ئەو د ناڤبەرا دو هزران دا دمینە؛ نە کو ئەو ببە برێڤەبەرێ باژێری و نکارە د ناڤ ڤێ سیستەما گەندەل دا چ گوهۆرینان بکە و هزرا دی ژی دبێژەیێ کو پێدڤی یە ئەو ڤێ دەرفەتێ ژ دەست نەدە و ڤێ بەرپرسیاریێ بستینە و هەولا وێ گوهۆرینێ بدە یا وی و گەلەکان چاڤ لێ بوو.

گورگۆیی هەروەها لێ مال ژی سەرگێژی هەنە. ژنا وی ڤین یا کو قانون خوەندیە دوجانە و د وێ باوەرێ دا یە ئەجنەیەک ب دوو وێ کەفتیە و ژێ دخوازە ئەو ب گۆتنا وی بکە، هەکە نە، دی زارۆکێ وێ د زکی دا بکوژە. ڤین ژ هەبوونا ئەجنەیی باوەر دکە و دخوازە و ژ بۆ چارەسەریێ بچە جەم شێخەکی. گورگۆ ل دژی چوونا جەم شێخی یە و هەول ددە وێ تێبگەهینە کو هەبوونا وی ئەجنەیی نە ڕاستە و ئەڤ بێتر ژ ئەگەرا ئارێشەیێن دەروونی یە.

گەلەک سەرهاتی و چیرۆک د ڤێ ڕۆمانێ دا هەنە و نەمازە یا دەربارێ ڕاستیا بابێ گورگۆیی و ڕەڤا وان یا د دەمێ ئەنفالان دا بەر ب سنۆران. سەرهاتیا ژنا وی ڤینێ و بابێ وێ یێ کو ل مالێ تاداری ل وان دکر و ئەو دقوتا. جیرۆکا دەستهلاتدارێ مەزن ل باژێرێ ڤارژێنێ مامەند کەراڤی و بازرگانیا حەشیشێ ل گەل ژنەکا ب ناڤێ شەپال و کوشتنا وێ ژنێ. ‌هەروەها گەندەلیێن جەنگیزی و پەیوەندیا وی ب شەپالێ ڕا و گەلەک بەحس و بابەتێن دی.