Ûlîviya

Navê ktêbê: Ûlîviya

Nvîskar: Milet Mihemed

Weşanxane: Kitêbxaneya Czîrî

Çapxane: Li Tehranê

Sala weşanê: 2020

Hejmara rûpelan: 197 

 

Mjara romana Ûlîviya civakî ye û bêhtir li ser jin û mêran û pêwendiyên wan li gel yekûdu û bi derdorê ra û kartêkirina wê çendê li ser jiyan û paşeroja wan e.

Em her ji du berperên destpêkê têdigehin ku nivîskara vê serhatîyê Ûlîviya ye. Ew 25 salî ye û li Kalîforniyayê dxwîne û kar dike. Ew çîroka jinekê vedibêje ku ew pê hatiye navkirin, anku navê wê jî Ûlîviya bû.

Ûlîviya şûyekê bê dlê xwe kiribû û mêrê wê yê serbaz berdewam reftareka gelek xerab li gel dikir û ew ji bo wî wek xidama malê bû. Xwezûrê wê yê meyvexor jî, ku li mala wê bû, barê wê hêj girantir kiribû. Ji bilî vê jî efserê berpirsiyar ji mêrê wê, dilê xwe biribûyê û ew ji xwe ra diviya.

Ûlîviya li kargeheka zeytûnan kar dikir û di wextê çinîna zeytûnan da Arêv nas kir û herduyan hez ji yekûdu kir. Barê Ûlîviyayê bi nasîna Arêvî siviktir bû û dema ew didît êş û sergêjiyên malê ji bîr dkirin û hêvîyek di jiyanê da jê ra çêdibû.

Bûyer gelek bi lezgînî çêdbin û di nava wan da mêr, xezûr û efser dmirin. Ûlîviya vedigere malbaba xwe û li gulxaneyekê kar dike, lê her dil û hzira wê li dû Arêvî ye, yê ku li bajêrekê din e. Ew û Arêv li dûmahiyê, di rewşeka aloz da digehin yekûdu.

Çend mijarên din jî di vê prtûkê da hatine livandin, wek hezjêkirina du kesên ji du dînên cuda ji hevûdu û karvedanên wê di nav dorhêlê da.

 

 

ناڤێ کتێبێ: ئولیڤیا

نڤیسکار: مللەت محەمەد

وەشانخانە: کتێبخانا جزیری

چاپخانە: ل تەهرانێ

سالا وەشانێ: ٢٠٢٠

هژمارا ڕووپەلان: ١٩٧

 

مژارا ڕۆمانا ئولیڤیا جڤاکی یە و بێهتر ل سەر ژن و مێران و پيوەندیێن وان ل گەل یەکودو و ب دەردۆرێ را و کارتێکرنا وێ چەندێ ل سەر ژیان و پاشەرۆژا وانە.

ئەم هەر ژ دو بەرپەرێن دەستپێکێ تێدگەهن کو نڤیسکارا ڤێ سەرهاتیێ ئولیڤیا یە. ئەو ٢٥ سالی یە و ل کالیفۆرنیا دخوینت و کار دکت. ئەو چیرۆکا ژنەکێ ڤەدبێژت کو ئەو پێ هاتیە ناڤکرن، ئانکو ناڤێ وێ ژی ئولیڤیا بوو.

ئولیڤیا شوویەکێ بێ دلێ خوە کربوو و مێری وێ یێ سەرباز بەردەوام رەفتارەکا گەلەک خەراب ل گەل دکر و ئەو ژ بۆ وی وەک خداما مالێ بوو. خوەزوورێ وێ یێ مەیڤەخۆر ژی، کو ل مالا وێ بوو، بارێ وێ هێژ گرانتر کربوو. ژ بلی ڤێ ژی ئەفسەرێ بەرپرسیار ژ مێرێ وێ، دلێ خوە بربوویێ و ئەو ژ خوە را دڤیا.

ئولیڤیا ل کارگەهەکا زەیتوونان کار دکر و د وەختێ چنینا زەیتوونان دا ئارێڤ ناس کر و هەردویان حەز ژ یەکودو کر. بارێ ئولیڤیا ب ناسینا ئارێڤی سڤکتر بوو و دەمێ ئەو ددیت ئێش و سەرگێژیێن مالێ ژ بیر دکرن و هیڤیەک د ژیانێ دا ژێ را چێدبوو.

 بوویەر گەلەک ب لەزگینی چێدبن و د ناڤا وان دا مێر، خەزوور و ئەفسەر دمرن. ئولیڤیا ڤەدگرە مالبابا خوە و ل گولخانەیەکێ کار دکت، لێ هەر دل و هزرا وێ ل دوو ئارێڤی یە یێ کو ل باژێرەکی دی یە. ئەو و ئارێڤ ل دووماهیێ د رەوشەکا ئالۆز دا دگەهن یەکودو.

چەند مژارێن دی ژی د ڤێ پرتووکێ دا هاتنە لڤاندن، وەک حەزژێکرنا دو کەسێن ژ دو دینێن جودا ژ هەڤودو و کارڤەدانێن وێ د ناڤ دۆرهێلێ دا.

Jiyanname di romana Kurê Zinarê serbilind ya Sidqî Hirorî da

 

Jiyanname di romana Kurê Zinarê serbilind ya Sidqî Hirorî da, Abdi Haji Mohammed û Ramadan Haji Qader.

Kovara zanîngeha Dihokê, perbenda: 24, hejmar 2, (Zanistên mirovayetî û komelnasî), 2021.

 

ژیاننامه‌ د ڕۆمانا كورێ زنارێ سه‌ربلند یا سدقی هرۆری دا   

عەبدی ‌حاجی محەمەد و رەمەزان حەجی قادر، کۆڤارا زانکۆیا دهوک، پەربەندا: ٢٤، ژمارە: ٢، (زانستێن مرۆڤایەتی و کۆمەلناسی)، ٢٠٢١.

 

https://journal.uod.ac/index.php/uodjournal/article/view/1453

Têkelbûna şi’rê d romanên Sidqî Hirorî da

 

Têkelbûna şi’rê d romanên Sidqî Hirorî da, Abdi Haji Mohammed û Ramadan Haji Qader.

Kovara zanîngeha Dihokê, perbenda: 25, hejmar 1, (Zanistên mirovayetî û komelnasî), 2022.

 

سدقى هرۆرى داتێكه‌لبوونا شیعرێ د رۆمانێن 

عەبدی ‌حاجی محەمەد و رەمەزان حەجی قادر، کۆڤارا زانکۆیا دهوک، پەربەندا: ٢٥، ژمارە: ١، (زانستێن مرۆڤایەتی و کۆمەلناسی)، ٢٠٢٢.

 

https://journal.uod.ac/index.php/uodjournal/article/view/1568

Kûsele

 

Navê ktêbê: Kûsele (Ew mirovê ji mirinê revî)

Nivîskar: Hesen Îbrahîm

Weşanxane: Dezgeha Palo

Çapxane: li Tehranê

Sala weşanê: 2020

Hejmara rûpelan: 204 

Penaberî û vegera welatî, mirin û jiyan mijara serekî ya romana Kûsele ye. Penaberî di vê romanê da dibe hevwateya mirinê û welat hevwateya jiyanê û her wek veger tê da, ji kesê serekî yê vê serhatiyê ra, dibe dermanê vejînê.

Pştî bîst salên penaberîyê li bajêrekî li Elmaniyayê, nexweşîya penceşêrê wî digire. Doktor ji saxbûna wî bê hêvî dibin û wî pê haydar dikin ku sê mehên jiyanê li ber wî mane.

Ew naxwaze jina wî û zarokên wî bizanin ku mirina wî nêzîk e. Ew briyara xwe dide ku biçe Kurdistanê û di hembêzên welat û dayika xwe da bimire. Ew vê jî nabêje jina xwe û wê weha têdigehîne ku ew dê bo demekî, bi seredan biçe û paşî dê vegere mal, bo ser çareseriya nexweşiya xwe. Lê jin gumanê jê dibe ku ew dê biçe Kurdistanê da li wê derê bimire.

Ew birayê xwe yê li Kurdistanê bi sefera xwe ya bo nik wan agahdar dike, lê birayî nevê ew biçe mala wan, ji ber ku bi dîtina wî, çûna wî yê nesax bo nik dayikê, dikare bibe egera dilgirtin û mirina wê.

Ew her sefera xwe bo Kurdistanê dike û ji Hewlêrê diçe Dihokê. Ew li bajêrî, têra çend mehan, tiştên pêwîst ji xwe ra dikire û li şûna biçe mala birayê xwe, ew berê şofêrê taksîyê dide gelîyê Zirka. Ew bi tşitên xwe ve diçe bo nav xwezayê û ji xwe ra nawiskekê dibîne û wê dike bineciha xwe.

Rojekê çavên wî bi du kûseleyan dikevin, yek wek ku nexweş e û li bin kevirekî ye û yê dî her roj diçe û bi devê xwe heft rengên giya û nêrkên gula diçine û diîne û diêxe nav devê yê nesax. Roj bo rojê rewşa kûselê nexweş çêtir dibe û paşî saxlem dibe û ji cihê xwe diçe.

Ev kesê ji mirinê û bo mirinê revî dikeve nava keftelefta mirin û jiyanê û heft rojan, wek kûseleyî, heman wan heft rengên giya û nêrkên gulan dixwe û roj bo rojê siheta wî çêtir dibe. ji bo ku ji wê pişt rast be ku dermanên kûseleyî, yên xwezayî ew sax kiriye, ew wan li çend nexweşên êşagran li bajêrê Dihokê diceribîne û encam baş bûn.

Em li dawiyê dibînin ku serê wî li ser ranê dayika wî ye û ew bi telefonî dibêje jina xwe ez dê van rojan zivirim.

Ew di dema vegera xwe û jiyana xwe di nawiskê da, bi gotubêjên xwe yên navxweyî, xwendevanî bi xwe ra dibe bo nav sohbetên xwe û gelek babet û mjaran diarîne; wek pirsên mirovahîyê, xwezayê, civakî, felesefî û derdeserîyên kurdan û nemaze pirsa mirin û jiyanê.

 

ناڤێ کتێبێ: کویسەلە (ئەو مرۆڤێ ژ مرنێ ڕەڤی)

نڤیسکار: حەسەن ئیبراهیم

وەشانخانە: دەزگەها پالۆ

چاپخانە: ل تەهرانێ

سالا وەشانێ: ٢٠٢٠

هژمارا ڕووپەلان: ٢٠٤

پەنابەری و ڤەگەرا وەلاتی، مرن و ژیان مژارا سەرەکی یا ڕۆمانا کویسەلەیە. پەنابەری د ڤێ ڕۆمانێ دا دبت هەڤواتەیا مرنێ و وەلات هەڤواتەیا ژیانێ و هەر وەک کو ڤەگەر تێ دا، ژ کەسێ سەرەکی یێ ڤێ سەرهاتیێ ڕا، دبت دەرمانێ ڤەژینێ.

پشتی بیست سالێن پەنابەریێ ل باژێرەکی ل ئەلمانیایێ، نەخوەشیا پەنجەشێرێ وی دگرت. دکتۆر ژ ساخبوونا وی بێ هیڤی دبن و وی پێ هایدار دکن کو سێ مەهێن ژیانێ ل بەر وی مانە.

ئەو ناخوازت ژنا وی و زارۆکێن وی بزانن کو مرنا وی نێزیکە. ئەو بریارا خوە ددت کو بچت کوردستانێ و د هەمبێزێن وەلات و دایکا خوە دا بمرت. ئەو ڤێ ژی نابێژت ژنا خوە و وێ وەها تێدگەهینت کو ئەو دێ بۆ دەمەکی ب سەرەدان بچت و پاشی دێ ڤەگەرت مال بۆ سەر چارەسەریا خوە. لی ژن گومانێ ژێ دبت کو ئەو دێ چت کوردستانێ دا ل وێ دەرێ بمرت.

ئەو برایی خوە یێ ل کوردستانێ ب سەفەرا خوە یا بۆ نک وان ئاگاهدار دکت، لێ برایی نەڤێت ئەو بچت مالا وان، ژ بەر کو ب دیتنا وی چوونا وی یێ نەساخ بۆ نک دایکێ، دکارت ببت ئەگەرا دلگرتن و مرنا وێ.

ئەو هەر سەفەرا خوە بۆ کوردستانێ دکت و ژ هەولێرێ دچت دهۆکێ. ئەو ل باژێری تێرا چەند مەهان تشتێن پێویست ژ خوە ڕا دکرت و ل شوونا بچت مالا برایێ خوە، ئەو بەرێ شۆفێرێ تاکسیێ ددت گەلیێ زرکا. ئەو ب تشتێن خوە ڤە دچت بۆ ناڤ خوەزایێ و ژ خوە ڕا ناوسکەکێ دبینت و وێ دکت بنەجها خوە.

رۆژەکێ چاڤێن وی ب دو کووسەلەیان دکەڤن، یەک وەک کو نەخوەشە و ل بن کەڤرەکی یە و یێ دی هەر ڕۆژ دچت و ب دەڤێ خوە حەفت ڕەنگێن گیا و نێرکێن گولا دچنت و دئینت و دئێخت ناڤ دەڤێ یێ نەساخ. ڕۆژ بۆ ڕۆژی ڕەوشا کووسەلێ نەخوەش چێتر دبت و پاشی ساخلەم دبت و ژ جهێ خوە دچت.

ئەڤ کەسێ ژ مرنێ و بۆ مرنێ ڕەڤی دکەڤت ناڤا کەفتەلەفتا مرن و ژیانێ و حەفت ڕۆژان، وەک کووسەلەیی، هەمان وان حەفت ڕەنگێن گیا و نێرکێن گولان دخوت و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ سحەتا وی چێتر لێ دهێت. ژ بۆ کو ژ وێ پشت ڕاست بت کو دەرمانێن کوسەلەیی، یێ خوەزایی ئەو ساخ کریە، ئەو وان ل چەند نەخوەشێن ئێشا گران ل باژێرێ دهۆکێ دجەربینت و ئەنجام باش بوون.

ئەم ل داویێ دبینن کو سەرێ وی ل سەر ڕانێ دایکا وی یە و ئەو د تەلەفۆنی دا دبێژت ژنا خوە ئەز دێ ڤان ڕۆژان زڤرم.

ئەو د دەما ڤەگەرا خوە و ژیانا خوە د ناوسکێ دا، ب گۆتوبێژێن خوە یێن ناڤخوەیێ، خوەندەڤانی ب خوە ڕا دبت بۆ ناڤ سۆحبەتێن خوە و گەلەک بابەت و مژاران دئارینت؛ وەک پرسێن مرۆڤاهیێ، خوەزایێ، جڤاکی، فەلەسەفی و دەردەسەریێن کوردان و نەمازە پرسا مرن و ژیانێ.

 

Dawî dilopa baranê

 

Navê kitêbê: Dawî dilopa baranê

Nivîskar: Luqman Asihî

Weanxane: Pirtûkxana Xanî

Çapxane: Genc

Sala weşanê: 2016

Hejmara rûpelan: 154 

 

Romana Dawî dilopa baranê serhatîyeka hestşilqîner ya du evîndaran e û her du bi xwe çîroka xwe, bi kurdiyeka delal û xweşik vedgêrin.

Merdan û Befrînê her ji biçûkînîya xwe li dibistana gundî hez ji yekudu kiribû û wextê ew dibin pazde şazde salî, êdî evîna wan diçe qonaxeka dî û her du bi veşarkî li nav bax û bîstanan digehin yekûdu. Carekê herduyan xwe ji dibstanê vedizîbû û di şkeftekê da gehiştibûn hev û di himbêzîn hevûdu da bûn, wextê ku kesek bi navê ‌Hesenî bi ser wan da hilbû.

Hesen serbazekê leşkerê Sedamî bû û goya ji ber nivêja li mizgeftê ji serbazgehê dihat gundî û ji ber wê dîndarîya wî gundîyan gelek hez jê dikir. Demê Hesen wan herduyan di wê rewşê da dibîne, ew xwe ji wan êciz dike û gefê li wan dike ku dê biçe mizgeftê û bêje gundîyan ku wan herduyan zina kiriye. Ew Befrînê ji wê derê derdixe û li gel Merdanî diaxive û wî ditirsîne. Hesen dibêje Merdanî eger ew alîkarîya wî neke û ji wî ra zanyarîyan derbareyê pêşmergeyan û hatina wan bo nav gundî neîne, ew dê wê nihêniya wî û Befrînê li ber gundiyan aşkera bike û dê hetka wan be.

Vê çendê bandora xwe li rewşa herduyan kir û her du tirsiyan ku gundî bi sira wan bizanin û paşî û ji ber hindê Befrîn bihê kuştin û neyarî bikeve nav gundî. Evca wan êdî ji tirsa wî Hesenî xwe ji yekûdu dûr xist, lê evîna wan bo yekûdu qet ji berê kêmtir nebû.

Rojekê çekdarek bi tivenga xwe kefte nav gundî û fîşek berdane xelkî û dayika Merdanî ya li dikanê bû û hinek kesên dî hatin kuştin. Piştî wê bûyerê êdî Hesenê serbaz nediwêriya bihê gundî, lê rewşa gundîyan bi xwe jî tevlihev bû û bûne du cûn; yekî pştgirîya pêşmergeyan dikir û yê dî ya Hikûmetê. Babê Befrînê jî li aliyê hikûmetê bû û ew ji xwe ditirsiya û piştî demekî mala xwe ji gundî bar dike û li Mûsilê li mala dostekê xwe yê ereb binecih dibe.

Gelek mal ji gundî bar dikin û Merdan û babê xwe jî diçin Dihokê û ew paşî li wê derê dibe mamoste û herweha jî karê gulfiroşî û baxçevanîyê dike û ji ber evîna xwe bo Befrînê jinê naîne.

Babê Befrînê li Mûslê li destpêkê li dikana tirşîfiroşekî kar dike, lê piştî demekî ew dihê neçar kirin ku bibe çekdarê hikûmetê û wî dibin berokê şerî li hember Îranê û êdî jê venagere mal û goya di şerî da wenda bûye.

Rewşa Befrînê û dayika wê, piştî wendabûna babê Befrînê, hem ji alîyê nefsî û hem yê aborî ve gelek têk diçe û herçende xwedîyê xanîyî û jina wî gelek ji wan ra alîkar bûn, lê wan jî hewl da bi karê nexşandina dişdaşeyan debara xwe bikin. Herweha befrînê di ber ra hewil da ku tşitekî ji Merdanî û gundî bizane û hez dikir dîsan biçe gundî û li dû dildarê xwe bigerhe. Di wan heyaman da xudanê dikana dişdaşeyan Omerî gelek alîkarîya wan dikir û paşî daxwaza destê wê kir. Befrînê nedixwast ji bilî Merdanî şû bi çi kesê dî bike, lê ew xwe li wî bajêrê mezin dibîne bitenê û bêçar e û li dûmahîyê şû bi Omerî dike û wê kurek jê dibe û navê wî dike Merdan.

Omer gelek dewlemend e û ew ji ber hezkirina xwe ya ji bo Befrînê xanîyekî li Dihokê ava dike û dikanekê jî li wê derê vedike. Ew ji gulfiroşekî dixwaze ku jê ra kesekî peyda bike da baxê navmala wî çêbike. Merdan jî bi şehrezahîya xwe ya çêkirina baxçeyan li cem gulfiroşên Dihokê naskrî û cihê bawerîyê bû û gulfroş wî pêşniyaz dike.

Wextê Merdan diçe wê malê ji bo çêkirina baxê wan, kurekê biçûk ku navê wî jî Merdan e derîyî jê ra vedike. Diyar dibe ku dayika Merdanê biçûk û xudana wê malê Befrîn, hezkrîya wî ye.

Pşitî ew qas salên dûrîya ji yekûdu, ew careka dî dihên ba hev û em li dûmahîya vê romanê li ser vê dîdara van her du evîndaran û helwesta wan û mêrê Befrînê û encama dawîn dixwînin.

 

 

ناڤێ کتێبێ: داوی دلۆپا بارانێ

نڤیسکار: لوقمان ئاسیهی

وەشانخانە: پرتووکخانا خانی

چاپخانە: گەنج

سالا وەشانێ: ٢٠١٦

هەژمارا رووپەلان: ١٥٤

ڕۆمانا داوی دلۆپا بارانێ سەرهاتیەکا هەستشلقینەر یا دو ئەڤیندارانە و هەر دو ب خوە چیڕۆکا خوە ب کوردیەکا دەلال و خوەشک ڤەدگێڕن.

مەردان و بەفرینێ هەر ژ بچووکینیا خوە ل دبستانا گوندی حەز ژ یەکودو کربوو و وەختێ ئەو دبن پازدە شازدە سالی ئەڤینا وان دچت قۆناغەکا دی و هەر دو ب ڤەشارکی ل ناڤ باخ و بیستانان دگەهن یەکودو. جارەکێ هەردویان خوە ژ دبستانێ ڤەدزی بوو و د شکەفتەکێ دا گەهشتبوون هەڤ و د همبێزین هەڤودو دا بوون، وەختێ کو کەسەک ب ناڤێ ‌حەسەنی ب سەر وان دا هلبوو.

حەسەن سەربازەکێ لەشکەرێ سەدامی بوو و گۆیا ژ بەر نڤیژا ل مزگەفتێ ژ سەربازگەهێ دهات گوندی و ژ بەر وێ دیندارییا وی گوندییان گەلەک حەز ژی دکر. دەمێ حەسەن وان هەردویان د وێ ڕەوشێ دا دبینت خوە ژ وان عێجز دکت و گەفێ ل وان دکت کو دێ چت مزگەفتێ و بێژت گوندیان کو وان هەردویان زنا کریە. ئەو بەفرینێ ژ وێ دەرێ دەردئێخت و ل گەل مەردانی دئاخڤت و وی دترسینت. حەسەن دبێژت مەردانی ئەگەر ئەو ئالیکاریا وی نەکت و ژ وی ڕا زانیاریان دەربارەیێ پێشمەرگەیان و هاتنا وان بۆ ناڤ گوندی نەئینت، ئەو دێ وێ نهێنییا وی و بەفرینێ ل بەر گوندیان ئاشکرا بکت و دێ هەتکا وان بت.

ڤێ چەندێ باندۆرا خوە ل ڕەوشا هەردویان کر و هەردو ترسیان کو گوندی ب سڕا وان بزانن و پاشی ژ بەر هندێ بەفرین بهێت کوشتن و نەیاری بکەڤت ناڤ گوندی. ئەڤجا وان ئێدی ژ ترسا وی حەسەنی خوە ژ یەکودو دوور خست، لێ ئەڤینا وان بۆ یەکودو قەت ژ بەرێ کێمتر نەبوو.

ڕۆژەکێ چەکدارەک ب تڤەنگا خوە کەفتە ناڤ گوندی و فیشەک بەردانە خەلکی و دەیکا مەردانی یا کو ل دکانێ بوو و هندەک کەسێن دی هاتن کوشتن. پشتی وێ بوویەرێ ئێدی حەسەنێ سەرباز نەدوێریا بهێت گوندی، لێ رەوشا گوندییان ب خوە ژی تەڤلهەڤ بوو و بوونە دو جوون، یەکی پشتگرییا پێشمەرگەیان دکر و یێ دی یا حکوومەتێ. بابێ بەفرێنێ ژی ل ئالیێ حکوومەتێ بوو و ئەو ژ خوە دترسیا و پشتی دەمەکی مالا خوە  ژ گوندی بار دکت و ل مووسلێ ل مالا دۆستەکێ خوە یێ عەرەب بنەجهـ دبت.

گەلەک مال ژ گوندی بار دکن و مەردان و بابێ خوە ژی دچن دهۆکێ و ئەو ل وێ دەرێ پاشی دبت مامۆستە و هەروەها ژی کارێ گولفرۆشی و باخچەڤانیێ دکت و ژ بەر ئەڤینا خوە بۆ بەفرینێ ژنێ نائینت.

بابێ بەفرینێ ل مووسلێ ل دەستپێکێ ل دکانا ترشیفرۆشەکی کار دکت، لێ پشتی دەمەکی ئەو دهێت نەچار کرن کو ببت چەکدارێ حکوومەتێ و وی دبن بەرۆکێ شەری ل هەمبەر ئیرانێ و ئێدی ژێ ڤەناگەرت مال و گۆیا د شەری دا وەندا بوویە.

ڕەوشا بەفرینێ و دایکا وێ، پشتی وەندابوونا بابێ بەفرینێ، هەم ژ ئالییێ نەفسی و هەم یێ ئابۆری ڤە گەلەک تێک دچت و هەرچەندە خودانێ خانییی و ژنا وی گەلەک ژ وان ڕا ئالیکار بوون، لێ وان ژی هەول دا ب کارێ نەخشاندنا دشداشەیان دەبارا خوە بکن. هەروەها بەفرینێ د بەر ڕا هەول دا کو تشتەکی ژ مەردانی و گوندی بزانە و حەز دکر بچت ڤە گوندی و ل دلدارێ خوە بگەرهت. د وان هەیامان دا خودانێ دکانا دشداشەیان ئۆمەری گەلەک ئالیکارییا وان دکر و پاشی داخوازا دەستێ وێ کر. بەفرینا کو نەدخواست ژ بلی مەردانی شوو ب چ کەسێ دی بکت، خوە ل وی باژێرێ مەزن دبینت بتەنێ و بێچارە و ل دووماهیێ شوو ب ئۆمەری دکت و وێ کورەک ژێ دبت و ناڤێ وی دکت مەردان.

ئۆمەر گەلەک دەولەمەندە و ئەو ژ بەر حەزکرنا خوە یا ژ بۆ بەفرینێ خانییەکی ل دهۆکێ ئاڤا دکت و دکانەکێ ژی ل وێ دەرێ ڤەدکت. ئەو ژ گولفرۆشەکی دخوازت کو ژێ ڕا کەسەکی پەیدا بکت دا باغێ ناڤمالا وی چێبکت. مەردان ژی ب شەهرەزاهییا خوە یا چێکرنا باغچەیان ل جەم گولفرۆشین دهۆکێ ناسکری و جهێ باوەرییێ بوو و گولفرۆش وی پێشنیاز دکت.

 وەختێ مەردان دچت وێ مالێ بۆ چێکرنا باغێ وان، کورەکێ بچووک کو ناڤێ وی ژی مەردانە دەرگەهی ژێ را ڤەدکت. دیار دبت کو دایکا مەردانێ بچووک و خودانا وێ مالێ بەفرین، حەزکرییا وی یە. پشتی ئەو قاس سالێن دوورییا ژ یەکودو، ئەو جارەکا دی دهێن با هەڤ و ئەم ل دووماهییا ڤی ڕۆمانێ ل سەر ڤێ دیدارا ڤان هەر دو ئەڤینداران و هەلوەستا وان و مێرێ بەفرینێ و ئەنجاما داوین دخوینن.

 

Esara

Navê ktêbê: Esara

Nvîskar: Dalya Ferhan Cefer

Weşanxane: (Berg1, Cizîrî. Berg2, Nivîskar)

Çapxane: (Berg1, Cizîrî, Dihok. Berg2, Tehran, Îran)

Sala weşanê: (Berg1, 2020. Berg2, 2021)

Hejmara rûpelan: (Berg1, 248. Berg2, 206)

 

Romana Esara li ser evîn, jiyan û danustandinên gencan li gel yekudu û bi dorhîla xwe ra ye. Ev serhatî evîndarîya du kur û du kiçan vedigêre, lê bê xwandina berga duyem mirov baş di naveroka berga yekem da nagehe, lewma, min herdu dane serhev.

Vîngarya xwandekara zanîngehê ye û ew di berçavkirina hestên xwe da şermîn e û dilê wê dikeve Pirodoyî, ku di heman klasa wê da ye. Pirodo jî hez jê dike, lê babê wî jê ra gotiye ku wî hevjînek jê ra peyda kiriye û divê hevjîna wî ew be ya ku bab jê ra hildibijêre. Pirodo ji babê pirsiyar nake ka ew kiç kî ye û li gel xwe biriyarê dide ku Vîngarya bibe jina wî û ew bi alîkariya hevala xwe Zûyê planekê dadrêjin ku ew pê bişêt dayik û babê xwe neçar bike ku Vîngaryayê jê ra bixwazn û ew bibe jina wî. Lê haya Vîngaryayê bi xwe ji vê plana Pirodoyî û şûkirinê nîne û Pirodoyî biryara xwe bê wergirtina dîtina Vîngaryayê daye.

Pirodo û Zû li gor plana xwe Vîngaryayê li tirimbêlê siyar dikin û paşî wê bi tiryakê bêhiş dikin û dibin malekê û wê li ser textekî radizînin. Vîngaryayê di wî heyamî da hişê xwe bi hemî ve ji dest nedaye, herçende ew naaxive û nalive, lê ew dibîne ku Pirodo wê bi destê xwe radike û li ser textî radizîne û serinşîvî wê dibe û ew herweha xwînê jî dibîne. Evca ew hizir dike ku Pirodoyî û bi hevkariya Zûyê destdirêjî kiriye ser wê, lê di rastiyê da Pirodoyî mebesteka dî hebû û wî destdirêjî nekiriye ser wê.

Pirodo destê xwe birîndar dike û xwîna wê birînê dirêje ser wî textî û xwe li gel Vîngaryayê li ser wî textî wêne û fîlm dike. Ew paşî wê bi wê bêhişîyê ve dibe nexweşxaneyê û li cem doktorekê nas raporeka sexte çêdikin ku qaşo destdirêjî bo ser Vîngaryayê hatiye kirin. Pirodo wan hemî wêne û fîlm û belgeyan dibe nik dayik û babê xwe û dibêje wan ku wî destdirêjî kiriye ser wê kiçê û eger ew neçin xwazgînîyên wê, ew dê bi xwe biçe û bêje polîs û dadgehê ka wî çi kiriye û ew dê li ser wê bihêt sizadan û zîndan kirin. Dayik û bab jî naxwazin navê wan bihêt kirêt kirin û ew li ser daxwaza wî razî dibin û diçin xwazgînîyên kiçê, lê çi kesî ev hemî bo Vîngaryayê negotiye û ew dûmahiya hemiyan û piştî bûyerekê bi vê rastiyê dizane.

Paşî diyar dibe ku ew kiça babê Pirodoyî înyet bû jê ra bixwaze û Pirodoyî pirsiyar jê nekiribû ka ew kî ye, her ew Vîngarya bi xwe bû.

Li gel çîroka Vîngaryayê serhatiyeka dî jî di heman demî da dihêt vegêran, ew jî evîna Xamînosî bo Êlyusayê û dûmahiya wê ya sernekeftî ye.

Yek ji peyamên ku di vê romanê da bêhtir hest pê dihêt kirin ew e ku dijminahîya dînî û dûratîya ji xudê jêderên hemî nexweşiyên civakî û exlaqî û abûrî ne û dîn xilasker e.  

 

 

ناڤێ کتێبێ: ئەسارا

نڤیسکار: دالیا فەرحان جعفر

وەشانخانە: (بەرگ١، جزیری، بەرگ ٢،  نڤیسکار)

چاپخانە: (بەرگ١، جزیری، دهۆک. بەرگ٢،  تەهران، ئیران)

سالا وەشانێ: (بەرگ١،  ٢٠٢٠.  بەرگ٢،   ٢٠٢١)

هەژمارا رووپەلان: (بەرگ١، ٢٤٨. بەرگ٢، ٢٠٦)

 

ڕۆمانا ئەسارا ل سەر ئەڤین، ژیان و دانوستاندنێن گەنجان ل گەل یەکودو و ب دۆرهيلا خوە ڕا یە. ئەڤ سەرهاتی ئەڤیندارییا دو کور و دو کچان ڤەدگێرت، لێ بێ خواندنا بەرگا دویەم مرۆڤ باش د ناڤەرۆکا بەرگا یەکەم دا ناگەهت. لەوما، من هەردو دانە سەرهەڤ.

ڤینگاریا خواندەکارا زانینگەهێ یە و ئەو د بەرچاڤکرنا هەستێن خوە دا شەرمینە و دلێ وێ دکەڤت پرۆدۆیی، کو د هەمان کلاسا وێ دا یە. پرۆدۆ ژی حەز ژێ دکت، لێ بابێ وی ژێ ڕا گۆتیە کو وی هەڤژینەک ژێ ڕا پەیداکریە و دڤیت هەڤژینا وی ئەو بت یا کو باب ژێ ڕا هلدبژێرت. پرۆدۆ ژ بابێ خوە پرسیار ناکت کا ئەو کچ کی یە و ل گەل خوە بریارێ ددت کو ڤینگاریا ببت ژنا وی و ئەو ب ئالیکاریا هەڤالا خوە زوویێ پلانەکێ دادرێژت کو پێ بشێت دایک و بابێ خوە نەچار بکت کو ڤینگاریایێ ژێ ڕا بخوازن و ئەو ببت ژنا وی. لێ هایا ڤینگاریایێ ب خوە ژ ڤێ پلانا پرۆدۆیی نینە و پرۆدۆیی بریارا خوە بێ وەرگرتنا دیتنا ڤینگاریایێ دایە.

پرۆدۆ و زوو ل گۆر پلانا خوە ڤینگاریایێ ل ترمبێلێ سیار دکن و پاشی وێ ب تریاکێ بێهش دکن و دبن مالەکێ و وێ ل سەر تەختەکی رادزینن. ڤینگاریایێ د وی هەیامی دا هشێ خوە ب هەمی ڤە ژ دەست نەدایە، هەرچەندە ئەو نائاخفت و نالڤت، لێ ئەو دبینت کو پرۆدۆ وێ ل سەر تەختی رادزینت و سەرنشیڤی وێ دبت و ئەو هەروەها خوینی ژی دبینت و هزر دکت کو پرۆدۆیی ب هەڤکاریا زوویێ دەستدرێژی کریە سەر وێ، لێ د راستیێ دا پرۆدۆیی مەبەستەکا دی هەبوو و وی دەستدرێژیێ نەکریە سەر وێ.

پرۆدۆ دەستێ خوە برریندار دکت و خوێنا وێ برینێ ل سەر تەختی درێژت و خوە ل گەل ڤینگاریاێ ل سەر وی تەختی وێنە و فیلم دکت. پاشی وێ د وێ رەوشا وێ یا بێهشییێ دا دبت نەخوەشخانەیێ و ل جەم دکتۆرەکێ ناس راپۆرەکێ چێدکن کو قاشۆ دەستدرێژی بۆ سەر ڤینگاریایێ هاتیە کرن. پرۆدۆ ڤان هەمی وێنە و فلم و بەلگەیان دبت بۆ نک دایک و بابێ خوە و دبێژت وان  کو وی دەستدرێژی کریە سەر ڤێ کچێ و ئەگەر ئەو نەچن خوازگینیێن وێ، ئەو دێ ب خوە چت بێژت پۆلیسان و دادگەهێ کا وی چ کریە و دێ ل سەر وێ بهێت سزادان و زیندانکرن. دایک و باب ژی ناخوازن ناڤێ وان بێهت کرێت کرن و ل سەر داخوازا وی رازی دبن و دچن خوازگینیێن کچێ، لێ چ کەسی ئەڤ هەمی بۆ ڤینگاریایێ نەگۆتیە و ئەو دووماهیا هەمیان و پشتی بوویەرەکێ ب ڤێ راستیێ دزانت.

پاشی دیار دبت کو ئەو کچا بابێ پرۆدۆیی ئینیەت بوو ژێ ڕا بخوازت و پرۆدۆیی پرسیار ژێ نەکربوو کی یە، هەر ئەو ڤینگاریا ب خوە بوو.

ل گەل چیرۆکا ڤینگاریایێ سەرهاتیەکا دی ژی د هەمان دەمێ دا دهێت ڤەگێران، ئەو ژی ئەڤینا خامینۆسی بۆ ئێلیوسایێ و دووماهیا وێ یا سەرنەکەفتی یە.

یەک ژ پەیامێن کو دڤی ڕۆمانێ دا بێهتر هەست پێ دهێت کرن ئەوە کو دژمناهیا دینی و دووراتیا ژ خودێ ژێدەرێن هەمی نەخوەشیێن جڤاکی و ئەخلاقی و ئابووری نە و دین خلاسکەرە.   

Dûmahîk dîdar

Navê kitêbê: Dûmahîk dîdar
Nivîskar: Sîpel Xalid
Weşanxane: Cizîrî
Çapxane: li Tehranê
Sala weşanê: 2020
Hejmara rûpelan: 222

Nakokiyên di navbera dayûbaban da û kartêkirina wan li ser zarokan û derûniya wan ji rexekê ve û ji rexê dî ve li ser dayûbaban, mijara serekî ya vê romanê ye.

Dayûbabên Rukanî nemane û ew li nik bapîrê xwe ye. Ew rojekê, ji bo înana wêneyên ku hevalê wî ji derve di nameyekê da jê ra hinartine, çû postexaneyê. Ew li ber dergehî rastî kiçeka xemgîn û perîşan dibe ku ji postexaneyê derdikeft.

Ew li hundurê postexaneyê nameya xwe ji karmendekî distîne, lê dema wê vedike dibîne ku ew ne ya wî ye, lê ew ya kiçekê ye bi navê Arû. Ew kiç tê da xatra xwe ji dayika xwe dixwaze û Rukan di wê xatirxwestinê da hestên xwekuştinê dibîne.

Yê karmend daxwaza lêborînê jê dike ku wî nameya wê kiça ku berî nuke ji nik wan derkeftî înabû, bi şaşî da wî. Wextê Rukan têdigehe ku name ya wê kiça perîşan e, ya li ber dergehî dîtibû, ew nameyê dibe, zû derdikeve û dide pey kiçê.

Ew wê li serê girekê bilind dibîne û li ber bû xwe ji wê bilindahiyê bavêje xwarê û xwe bikuje, lê Rukan şiya rê li ber wê bûyerê bigire û nehêle ew jiyana xwe bi dûmahî bîne.

Êdî Rukan dikeve dû kiçê û rastiya serhatiya wê û kiç jî li gel wextî baweriya xwe dideyê û çîroka xwe li gel babê ku ji dayika wê cuda bûye û tadariyê lê dike û xebata dayikê ji bo vegerandina wê, jê ra dibêje.

Babê Arûyê Ferhad nahêle kiç dayika xwe Zeynebê bibîne û dadgeh jî dîtina kiçê li dayikî qedexe dike. Kiç li bendê ye bibe 18 salî da vegere cem dayika xwe. Lê dema ew dibe 18 salî bab gefa kuştina dayikê li kiçê dike, eger ew wê bibîne. Kiç ji bo parastina dayika xwe neçar dibe babê hilbijêre û li nik wî bimîne û xwe dûr ji dayikê bigire.

Lê dema ku Ferhad ji bo bêhtir êşandina dayikê, bi dizî ve mala xwe dibe gundî, Zeyneb û Rukan pê dizanin û diçin gundî bo înana kiçê. Ferhad bi tivengê dihê telba wan û dema guleyê berdide Zeynebê, kiç xwe dihavêje ber û dihê kuştin. Rukan ditingije û tivengê ji destê Ferhadî diîne derê û Ferhadî dikuje.

Rukan bi deh salan bi sûca kuştinê dihê sizadan û wextê piştî deh salan ji zîndanê derdikeve, em dibînin ew diçe ser gora Arûyê û paşî diçe mala nexweşên derûnî bo seredana Zeynebê.

 

ناڤێ کتێبێ: دووماهیک دیدار

نڤیسکار: سیپه‌ل خالد

وه‌شانخانه‌: جزیری

چاپخانه‌: ل ته‌هرانێ

سالا وه‌شانێ: ٢٠٢٠

هه‌ژمارا ڕووپه‌لان: ٢٢٢

 

ناکۆکیێن د ناڤبه‌را دایووبابان دا و کارتێکرنا وان ل سه‌ر زارۆکان و ده‌روونیا وان ژ رەخەکی ڤە و ژ رەخێ دی ڤە ل سەر دایوبابان، مژارا سه‌ره‌کی یا ڤێ ڕۆمانێ یە.‌

دایووبابێن ڕوکانی نه‌مانه‌ و ئه‌و ل نک باپیرێ خوه‌ یه‌.ئەو ڕۆژه‌کێ، ژ بۆ ئینانا وێنه‌یێن کو هه‌ڤالێ وی ژ ده‌رڤه‌ د نامه‌یه‌کێ دا ژێ ڕا هنارتنه‌، چوو پۆسته‌خانه‌یێ. ئه‌و ل به‌ر ده‌رگه‌هی ڕاستی کچه‌کا خه‌مگین و په‌ریشان دبت کو ژ پۆسته‌خانه‌یێ ده‌ردکه‌فت.

ئه‌و ل هوندورێ پۆسته‌خانه‌یێ نامه‌یا خوه‌ ژ کارمه‌نده‌کی دستینت، لێ ده‌ما وێ ڤه‌دکت دبینت کو ئه‌و نه‌ یا وی یه‌، لێ ئه‌و یا کچه‌کێ یه‌ ب ناڤێ ئاروو. ئه‌و کچ تێ دا خاترا خوه‌ ژ دایکا خوه‌ دخوازت و ڕوکان د وێ خاترخواستنێ دا هه‌ستێن خوه‌کوشتنێ دبینت.‌

یێ کارمه‌ند داخوازا لێبۆرینێ ژێ دکت کو وی نامه‌یا وێ کچا کو به‌ری نوکه‌ ژ نک وان ده‌رکه‌فتی ئینابوو، ب شاشی دا وی. وه‌ختێ ڕوکان تێدگه‌هت کو نامه‌ یا وێ کچا په‌ریشانه‌، یا ل به‌ر ده‌رگه‌هی دیتبوو، ئه‌و نامه‌یێ دبت‌، زوو ده‌ردکه‌ڤت‌ و ددت په‌ی  کچێ.

ئه‌و وێ ل سه‌رێ گره‌کێ بلند دبینت و ل به‌ر بوو خوه‌ ژ وێ بلنداهیێ باڤێژت‌ خوارێ و خوه‌ بکوژت، لێ ڕوکان شیا ڕێ ل به‌ر وێ بوویه‌رێ بگرت و نه‌هێلت ئه‌و ژیانا خوه‌ ب دووماهی بینت.‌

ئێدی ڕوکان دکه‌ڤت دوو کچێ و ڕاستیا سه‌رهاتیا وێ و کچ ژی ل گه‌ل وه‌ختی باوه‌ریا خوه‌ ددتێ و چیرۆکا خوه‌ ل گه‌ل بابێ کو ژ دایکا وێ جودا بوویه‌ و تەعداریێ لێ دکت و خه‌باتا دایکێ ژ بۆ ڤه‌گه‌راندنا وێ، ژێ ڕا دبێژت.‌

بابێ ئاروویێ فه‌رهاد ناهێلت کچ دایکا خوه‌ زه‌ینه‌بێ ببینت و دادگه‌هـ ژی دیتنا کچێ ل دایکی قه‌ده‌خه‌ دکت. کچ ل به‌ندێ یه‌ ببت ١٨ سالی دا ڤه‌گه‌رت جه‌م دایکا خوه‌. لێ ده‌ما ئه‌و دبت ١٨ سالی باب گه‌فا کوشتنا دایکێ ل کچێ دکت، ئه‌گه‌ر ئه‌و وێ ببینت. کچ ژ بۆ پاراستنا دایکا خوه‌ نه‌چار دبت‌ بابێ هلبژێرت و ل نک وی بمینت و خوە دوور ژ دایکێ بگرت.‌

لێ ده‌ما کو فه‌رهاد ژ بۆ بێتر ئێشاندنا دایکێ، ب دزی ڤه‌ مالا خوه‌ دبت گوندی، زه‌ینه‌ب و ڕوکان پێ دزانن و دچن گوندی بۆ ئینانا کچێ. فه‌رهاد ب تڤه‌نگێ دهێت ته‌لبا وان و ده‌ما گوڵه‌یێ به‌رددت زه‌ینه‌بێ، کچ خوه‌ دهاڤێژت به‌ر و دهێت کوشتن. ڕوکان دتنگژت و تڤه‌نگێ ژ ده‌ستێ فه‌رهادی دئینت‌ ده‌رێ و فه‌رهادی دکوژت.‌

ڕوکان ب ده‌هـ سالان ب سووجا کوشتنێ دهێت سزادان و وه‌ختێ پشتی ده‌هـ سالان ژ زیندانێ ده‌ردکه‌ڤت، ئه‌م دبینن ئه‌و دچت‌ سه‌ر گۆرا ئاروویێ و پاشی دچت مالا نه‌خوه‌شێن ده‌روونی بۆ سه‌ره‌دانا زه‌ینه‌بێ.